SoftBank Group ने OpenAI मधील आपल्या स्टेकवर आधारित $10 अब्ज कर्जासाठी पुन्हा बोलणी सुरू केली आहेत. खाजगी मालमत्तेच्या मूल्यांकनाबद्दल कर्जदारांच्या चिंता दूर करण्यासाठी, कंपनी आता कॉर्पोरेट पेमेंट गॅरंटी देण्याचा प्रस्ताव देत आहे. या घडामोडीमुळे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रातील SoftBank ची आक्रमक गुंतवणूक योजना आणि उच्च-जोखमीच्या, मालमत्ता-आधारित फायनान्सिंगवरील अवलंबित्व दिसून येते.
काय घडले?
SoftBank Group सध्या गोल्डमन सॅक्स, जेपी मॉर्गन चेस आणि मिझुहो फायनान्शियल ग्रुप यांसारख्या प्रमुख जागतिक बँकांच्या कन्सोर्टियमकडून $10 अब्ज चे कर्ज मिळवण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहे. हे फायनान्सिंग ChatGPT विकसक असलेल्या OpenAI मधील SoftBank च्या इक्विटी स्टेकवर कोलेटरल (गहाण) म्हणून आधारित असेल. यापूर्वीही अशाच निधी उभारणीचे प्रयत्न झाले होते, परंतु खाजगी मालमत्तांच्या मूल्यांकनाबाबत बँकांच्या चिंतेमुळे ते थांबले होते.
कर्जदारांसाठी गॅरंटीची जोड
या चर्चेतील मुख्य अडचण कोलेटरलचे स्वरूप होते: खाजगी कंपन्यांचे शेअर्स. सार्वजनिकरित्या ट्रेड होणाऱ्या स्टॉकच्या विपरीत, ज्यांची बाजारात निश्चित किंमत असते आणि ते सहज विकले जाऊ शकतात, खाजगी कंपन्यांचे मूल्यांकन हे अधिक व्यक्तिनिष्ठ असू शकते आणि बाजारात घसरण झाल्यास ते त्वरीत रोखांमध्ये रूपांतरित करणे कठीण असते.
यावर तोडगा म्हणून, SoftBank एक कॉर्पोरेट गॅरंटी (Corporate Guarantee) सादर करत आहे. ही गॅरंटी देऊन, SoftBank खाजगी मालमत्तेच्या मूल्यांकनात चढ-उतार झाले तरीही कर्जाची परतफेड करण्याची जबाबदारी घेण्यास सहमत आहे. यामुळे कर्जदार बँकांसाठी धोका कमी होतो, कारण त्यांची सुरक्षा केवळ OpenAI च्या शेअरच्या कामगिरीवर अवलंबून न राहता, SoftBank च्या स्वतःच्या क्रेडिट क्षमतेवर आधारित असेल.
AI गुंतवणुकीची रणनीती
हे कर्ज SoftBank च्या मोठ्या योजनेचा एक भाग आहे. मसायोशी सन यांच्या नेतृत्वाखाली, SoftBank आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्राकडे वेगाने वळले आहे. कंपनीने AI संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये, जसे की 'स्टारगे' सारख्या मोठ्या डेटा सेंटर प्रकल्पांमध्ये, $60 अब्ज पेक्षा जास्त भांडवल गुंतवण्याची घोषणा केली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी, ही फायनान्सिंग संरचना SoftBank च्या कर्ज आणि मालमत्ता-आधारित लिव्हरेजवर अवलंबून राहून गुंतवणूक चक्र सुरू ठेवण्याची वृत्ती दर्शवते. यातून कंपनी AI क्षेत्रात वाढीसाठी आवश्यक असलेले लिक्विडिटी (Liquidity) निर्माण करण्यासाठी आपल्याकडील मालमत्ता गहाण ठेवण्यास तयार असल्याचे दिसते.
खाजगी मालमत्तांमुळे येणाऱ्या अडचणी
कर्जदारांना खाजगी मालमत्तांसोबत व्यवहार करताना अनेकदा समस्या येतात, कारण या कंपन्यांचे दैनिक स्टॉक प्राइस उपलब्ध नसते, ज्यामुळे आपोआप मार्जिन कॉल करणे शक्य होत नाही. हे बँकांसाठी जोखीम व्यवस्थापन अधिक क्लिष्ट करते. OpenAI ची ओळख आणि वाढ मोठी असली तरी, ती अजूनही एक खाजगी संस्था आहे. कंपनीने जून 2026 मध्ये अमेरिकेत IPO (Initial Public Offering) दाखल करण्याची गुप्त योजना आखली आहे. जर OpenAI यशस्वीरित्या सार्वजनिक झाली, तर कोलेटरलचे स्वरूप खाजगी, कमी लिक्विड मालमत्तेवरून सार्वजनिकरित्या ट्रेड होणाऱ्या मालमत्तेत बदलेल, ज्यामुळे कर्जदारांसाठी अधिक पारदर्शकता आणि अंदाज लावणे सोपे होईल.
गुंतवणूकदार पुढे काय पाहू शकतात?
या कर्ज चर्चेचा निकाल SoftBank च्या आक्रमक विस्तार योजना आणि AI-संबंधित कर्जासाठी बँकिंग क्षेत्राची सध्याची जोखीम घेण्याची तयारी या दोन्ही गोष्टींचे सूचक आहे. गुंतवणूकदार OpenAI च्या IPO प्रक्रियेवर लक्ष ठेवू शकतात, कारण यशस्वी लिस्टिंगमुळे मालमत्तेचे मूल्यांकन सोपे होईल आणि अशा प्रकारच्या फायनान्सिंग डीलची जटिलता कमी होईल. याव्यतिरिक्त, SoftBank च्या एकूण कर्जावर होणारा परिणाम आणि AI मध्ये भांडवल वाटप हे महत्त्वाचे मुद्दे असतील.