फिनटेक स्टार्टअप Scapia ने ₹20 कोटींचा पहिला ESOP बायबॅक (Buyback) कार्यक्रम सुरू केला आहे. मे 2026 मध्ये झालेल्या ₹63 मिलियनच्या Series C फंडिंगनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
बंगळुरूला मुख्यालय असलेल्या ट्रॅव्हल फिनटेक स्टार्टअप Scapia ने पहिल्यांदाच कर्मचारी स्टॉक ऑप्शन प्लॅन (ESOP) बायबॅकची घोषणा केली आहे. या उपक्रमासाठी कंपनीने ₹20 कोटींची तरतूद केली आहे.
या लिक्विडिटी इव्हेंटमुळे (Liquidity Event) सध्याच्या कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या वेस्टेड स्टॉक ऑप्शन्सपैकी (Vested Stock Options) 10% पर्यंतचे शेअर्स विकण्याची संधी मिळेल. कंपनीच्या पब्लिक लिस्टिंगची किंवा अधिग्रहणाची वाट न पाहता कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कंपनीतील गुंतवणुकीतून आर्थिक फायदा मिळवता येईल.
गुंतवणुकीचा ओघ
Scapia साठी हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. मे 2026 मध्ये कंपनीने यशस्वीरित्या Series C फंडिंग राऊंड पूर्ण करत $63 मिलियन उभे केले होते. यापूर्वी, एप्रिल 2025 मध्ये $40 मिलियन Series B फंडिंग मिळाले होते. या वारंवार होणाऱ्या फंडिंग राऊंड्समुळे कंपनी ट्रॅव्हल फिनटेक क्षेत्रात आपल्या ऑपरेशन्सचा विस्तार करण्यावर लक्ष केंद्रित करत असल्याचे दिसून येते.
स्ट्रॅटेजिक पार्टनर्शिप्स आणि बिझनेस मॉडेल
Scapia आपल्या क्रेडिट कार्ड्स जारी करण्यासाठी बँकिंग पार्टनर्शिप्सवर (Banking Partnerships) जास्त अवलंबून आहे. कंपनीने पूर्वी Federal Bank सोबत काम केले होते आणि अलीकडेच BOBCARD सोबतही भागीदारी केली आहे.
क्रेडिट देण्याचे काम पार्टनर बँकांना आउटसोर्स (Outsource) करून, ग्राहक अनुभव आणि टेक्नॉलॉजी लेयर स्वतःकडे ठेवून Scapia एक ॲसेट-लाईट मॉडेल (Asset-light Model) चालवते. गुंतवणूकदार या मॉडेलवर ग्राहक मिळवण्याचा खर्च आणि बँकिंग पार्टनर्शिप्सची टिकाऊपणा यासारख्या धोक्यांवर लक्ष ठेवतात, कारण कंपनीकडे स्वतःचा बँकिंग लायसन्स नाही.
स्टार्टअप्समधील नवीन ट्रेंड
भारतातील अनेक स्टार्टअप्ससाठी ESOP बायबॅक हे टॅलेंट टिकवून ठेवण्यासाठी आणि कर्मचाऱ्यांना संपत्ती निर्माण करण्याची संधी देण्यासाठी एक सामान्य मार्ग बनला आहे. लवकर लिक्विडिटी (Liquidity) देऊन कंपन्या कर्मचाऱ्यांची निष्ठा वाढवतात.
Cashfree Payments आणि Razorpay सारख्या फिनटेक कंपन्यांनी देखील अलीकडेच अशाच प्रकारच्या योजना आणल्या आहेत. हे बायबॅक सामान्यतः गुंतवणूकदारांकडून मिळालेल्या भांडवलातून केले जातात, त्यामुळे कंपनीकडे पुरेसा कॅश फ्लो (Cash Runway) राखण्याची क्षमता महत्त्वाची ठरते.
भविष्यातील वाटचाल
Scapia जसजसे विस्तारत जाईल, तसतसे कंपनी आपल्या युझर ग्रोथ (User Growth) आणि पार्टनर्शिप्सला सस्टेनेबल प्रॉफिटमध्ये (Sustainable Profitability) कसे रूपांतरित करते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. गुंतवणूकदार 'टेक-रेट' (Take-rate), कार्डधारकांची क्रेडिट क्वालिटी (Credit Quality) आणि BOBCARD व Federal Bank सारख्या बँकांसोबतच्या दीर्घकालीन पार्टनर्शिप्सच्या व्यवहार्यतेवर बारकाईने लक्ष ठेवतील.