SEBI आता स्वायत्त AI फायनान्शिअल एजंट्ससाठी कठोर नियमावली तयार करत आहे. याअंतर्गत मानवी देखरेख आणि 'किल स्विच' (Kill Switch) अनिवार्य असणार आहे, जेणेकरून गुंतवणूकदारांचे हित जपले जाईल.
भारतीय शेअर बाजाराचे नियामक, SEBI आता कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) बाबतीत अत्यंत सतर्क झाले आहे. बेंगळुरू येथे पार पडलेल्या 'Surfin AI Fintech Summit' मध्ये स्पष्ट करण्यात आले की, भविष्यात केवळ तंत्रज्ञानावर भर न देता 'उत्तरदायित्व' (Accountability) सुनिश्चित करण्यावर नियामक भर देणार आहे.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे बदल?\nआतापर्यंत AI चा वापर फक्त मदतीसाठी केला जात होता, परंतु आता AI थेट व्यवहारांमध्ये (Transaction Execution) सक्रिय होणार आहे. गुंतवणूकदारांच्या सुरक्षेसाठी SEBI ने दोन महत्त्वाचे निकष लावले आहेत:\n\n१. रजिस्ट्रेशन आणि ट्रॅकेबिलिटी: आर्थिक निर्णय घेणाऱ्या प्रत्येक AI एजंटची नोंदणी असणे बंधनकारक असेल.\n२. मँडेटरी 'किल स्विच': जर AI यंत्रणा अनपेक्षितपणे वागू लागली, तर ती तत्काळ थांबवण्यासाठी मानवी ऑपरेटरकडे 'किल स्विच' असणे अनिवार्य असेल.\n\n### भारताची जागतिक आघाडी\nनोबेल विजेते मायकेल स्पेन्स यांनी नमूद केल्यानुसार, भारताकडे असलेले डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा (Digital Public Infrastructure) आणि तांत्रिक तज्ज्ञांची मोठी फौज, यामुळे भारत जागतिक स्तरावर AI लीडर म्हणून उदयास येत आहे. SEBI ने कठोर 'AI ॲक्ट' लादण्यापेक्षा लवचिक दृष्टिकोन ठेवला आहे, ज्यामुळे नावीन्य (Innovation) आणि स्थिरता (Stability) यांचा समतोल राखला जाईल.\n\n### फिनटेक कंपन्यांसाठी आव्हाने\nहा बदल स्वीकारताना फिनटेक कंपन्यांना त्यांच्या बिझनेस मॉडेलमध्ये मोठे बदल करावे लागतील. कॉम्प्लायन्स (Compliance) आणि मॉनिटरिंग इन्फ्रास्ट्रक्चरवर होणारा खर्च वाढण्याची शक्यता आहे. मात्र, दीर्घकाळात या नियमांमुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढण्यास मदत होईल, ज्यामुळे ऑटोमेटेड सिस्टिम्सचा स्वीकार अधिक वेगाने होईल.