भारतीय सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड (SEBI) ने एक महत्त्वपूर्ण प्रस्ताव सादर केला आहे. यानुसार, आता रियल इस्टेट इन्व्हेस्टमेंट ट्रस्ट (REITs) आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर इन्व्हेस्टमेंट ट्रस्ट (InvITs) साठी डिपॉझिटरी रिसिट्स (DRs) परदेशी चलनात जारी करता येतील. यामुळे परदेशी गुंतवणूकदारांना भारतीय बाजारात गुंतवणूक करणे सोपे होईल.
काय आहे SEBI चा नवीन प्रस्ताव?
सध्या, REITs आणि InvITs चे युनिट्स फक्त भारतीय रुपयांमध्ये देशांतर्गत शेअर बाजारातच ट्रेड होतात. मात्र, SEBI च्या नवीन प्रस्तावानुसार, आता हे ट्रस्ट्स परदेशात विशिष्ट ठिकाणी DRs जारी करू शकतील. याचा अर्थ, आंतरराष्ट्रीय शेअर बाजारात परदेशी गुंतवणूकदार परदेशी चलनात या युनिट्सची खरेदी-विक्री करू शकतील. SEBI चा उद्देश हा आहे की, परदेशी गुंतवणूकदारांना भारतीय पायाभूत सुविधा (Infrastructure) आणि व्यावसायिक रिअल इस्टेट (Commercial Real Estate) मध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी एक सोपा मार्ग उपलब्ध करून देणे.
कोणासाठी आहे हा नियम?
SEBI ने स्पष्ट केले आहे की, हा नियम फक्त सार्वजनिकरित्या लिस्टेड असलेल्या InvITs साठी लागू असेल. खाजगीरित्या जारी केलेले InvITs यामध्ये समाविष्ट नसतील. यामुळे ज्या कंपन्यांचे शेअर्स आधीच बाजारात ट्रेड होत आहेत, त्यांच्यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.
विदेशी गुंतवणुकीवर काय परिणाम होईल?
सध्या परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय REITs आणि InvITs मध्ये गुंतवणूक करू शकतात, परंतु त्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि सरकारी नियमांचे पालन करावे लागते. नवीन DRs च्या नियमांमुळे, परदेशी गुंतवणूकदारांना थेट भारतीय बाजारात येण्याऐवजी, त्यांच्या ओळखीच्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात परदेशी चलनात गुंतवणूक करता येईल. यामुळे चलन विनिमयाची (Currency Conversion) कटकट कमी होईल आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदारांना (Institutional Investors) फायदा होऊ शकेल.
महत्त्वाच्या तारखा आणि पुढील टप्पे
हा प्रस्ताव सध्या सल्लामसलत (Consultation) टप्प्यात आहे. याचा अर्थ, उद्योगांकडून येणाऱ्या सूचनांनंतर अंतिम नियमांमध्ये बदल होऊ शकतो. SEBI ने 25 ऑगस्ट 2026 पर्यंत सर्वसामान्यांकडून आणि संबंधित पक्षांकडून सूचना मागवल्या आहेत. गुंतवणूकदारांसाठी, अंतिम नियमावली कधी जाहीर होते यावर लक्ष ठेवावे लागेल, ज्यात कोणत्या आंतरराष्ट्रीय ठिकाणी DRs जारी करता येतील आणि त्यासाठी काय नियम असतील याचा तपशील असेल. यामुळे REITs आणि InvITs ची लिक्विडिटी (Liquidity) वाढेल आणि नवीन गुंतवणूकदार मिळतील अशी अपेक्षा आहे.
