भू-राजकीय तणावामुळे शेअर बाजारात घबराट
पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक बाजारात अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. या भू-राजकीय धक्क्याचा थेट परिणाम भारतीय शेअर बाजारावर दिसून आला, जिथे SBI च्या शेअरमध्ये मोठी घसरण झाली. सोमवारी, SBI चे शेअर्स 5.60% कोसळून ₹1,079.40 वर आले. या घसरणीमुळे बँकेचे मार्केट कॅपिटल सुमारे ₹62,352 कोटींनी कमी झाले आणि ते ₹10 लाख कोटींच्या खाली, म्हणजेच अंदाजे ₹9.93 लाख कोटींवर आले.
या पडझडीचा परिणाम केवळ SBI पुरता मर्यादित नव्हता, तर संपूर्ण सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकिंग निर्देशांकावर (PSU Bank Index) दिसून आला, जो 5.65% घसरला. या संकटाचे मुख्य कारण पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव आहे, ज्यामुळे कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स $85 प्रति बॅरल च्या पुढे गेले असून, काही अहवालानुसार ते $107 प्रति बॅरल पर्यंत पोहोचले आहेत. यामुळे जागतिक स्तरावर महागाई वाढण्याची आणि आर्थिक मंदी येण्याची भीती निर्माण झाली आहे. याशिवाय, रुपया 92 प्रति डॉलर च्या पातळीच्या खाली घसरल्याने चिंता वाढल्या आहेत.
SBI चे मजबूत फंडामेंटल्स आणि व्हॅल्युएशन
बाजारात एवढी मोठी घसरण झाली असली तरी, SBI चे अंतर्गत आर्थिक आकडे (Fundamentals) अत्यंत मजबूत आहेत. बँकेने डिसेंबर 2025 तिमाहीत ₹21,028 कोटींचा तब्बल 24.5% चा जबरदस्त नेट प्रॉफिट (Net Profit) नोंदवला आहे. बँकेची मालमत्ता गुणवत्ता (Asset Quality) देखील सातत्याने सुधारत असून, ग्रॉस नॉन-परफॉर्मिंग असेट्स (GNPAs) सध्या 1.57% इतके आहेत.
सध्या SBI चा प्राइस-टू-अर्निंग (P/E) रेशो 12.97 आणि प्राइस-टू-बुक (P/B) रेशो 2.14 आहे. इतर खाजगी बँकांच्या तुलनेत, SBI चा P/E रेशो HDFC Bank (सुमारे 19.22) आणि ICICI Bank (सुमारे 18.48) पेक्षा कमी आहे. तसेच, P/B रेशो 2.14 हा HDFC Bank (2.69) आणि ICICI Bank (2.92) पेक्षा स्पर्धात्मक वाटतो, जरी तो Axis Bank (2.20) पेक्षा थोडा कमी आहे. गेल्या वर्षभरात SBI च्या शेअरमध्ये ~70% ची वाढ झाली असली तरी, सध्याचे व्हॅल्युएशन (Valuation) त्याच्या मजबूत फंडामेंटल्स आणि तुलनेने कमी मूल्यामुळे आकर्षक ठरत आहे.
विश्लेषकांचे मत आणि भविष्यातील शक्यता
मोतीलाल ओसवाल फायनान्शियल सर्व्हिसेस (Motilal Oswal Financial Services) सारख्या ब्रोकरेज फर्म्सनी SBI ला 'Buy' रेटिंग दिली आहे आणि 2026 साठी ₹1,300 चे टार्गेट प्राईस (Target Price) दिले आहे, जे सुमारे 9.1% च्या अपसाईडची शक्यता दर्शवते. बहुतांश विश्लेषकांचे मत 'Buy' किंवा 'Strong Buy' असेच आहे.
मात्र, भू-राजकीय तणाव आणि वाढत्या तेलाच्या किमतींमुळे निर्माण होणारे मॅक्रोइकॉनॉमिक (Macroeconomic) धोके दुर्लक्षित करता येणार नाहीत. दीर्घकाळ चाललेल्या संघर्षामुळे तेलाच्या किमती वाढल्यास, महागाई वाढू शकते आणि भारताच्या चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit) वाढू शकते. यामुळे रुपयावर आणखी दबाव येऊ शकतो आणि परदेशी गुंतवणूकदारांचा (FIIs) सेंटिमेंट बिघडू शकतो. अशा परिस्थितीत, व्याजदरात कपात होण्यास विलंब होऊ शकतो, ज्यामुळे कर्ज वाढीवर आणि बँकेच्या खर्चावर परिणाम होऊ शकतो. सध्या Nifty PSU Bank इंडेक्समध्ये 6% ची घसरण हे दर्शवते की अशा मॅक्रोइकॉनॉमिक धक्क्यांना या बँका सामूहिकपणे बळी पडू शकतात.
पुढील वाटचाल
विश्लेषकांचे SBI च्या दीर्घकालीन दृष्टिकोनाबद्दल सकारात्मक मत आहे. मोतीलाल ओसवालचे ₹1,300 आणि सामान्य संमतीचे ₹1,207.82 चे टार्गेट प्राईस चांगल्या वाढीची शक्यता दर्शवतात. मात्र, सध्याच्या भू-राजकीय अनिश्चितता आणि त्यांचे तेल, महागाई तसेच रुपयावरील परिणाम यांचा विचार करता, नजीकच्या काळात बाजारात अस्थिरता (Volatility) राहू शकते. बँकेची नेट इंटरेस्ट मार्जिन (Net Interest Margin) आणि मालमत्ता गुणवत्ता (Asset Quality) या आर्थिक आव्हानांमध्ये कशी टिकून राहते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.