स्टेट बँक ऑफ इंडियाने (SBI) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) विशेष परकीय चलन योजनेचा (Foreign Currency Scheme) लाभ घेत तब्बल $1.9 अब्ज डॉलर्स निधी उभारला आहे. इतर सार्वजनिक आणि खाजगी बँकांच्या तुलनेत SBI ने यात मोठी आघाडी घेतली आहे.
SBI ने कसे जमवले $1.9 अब्ज डॉलर्स?
स्टेट बँक ऑफ इंडियाने (SBI) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) विशेष परकीय चलन योजनेचा (Foreign Currency Scheme) लाभ घेत तब्बल $1.9 अब्ज डॉलर्स निधी उभारला आहे. हा निधी बॉण्ड इश्यू (Bond Issuance) आणि फॉरेन करन्सी नॉन-रेसिडेंट (FCNR-B) ठेवींच्या माध्यमातून जमा करण्यात आला आहे. SBI ने आपल्या 240 पेक्षा जास्त आंतरराष्ट्रीय शाखांच्या माध्यमातून NRI (Non-Resident Indian) गुंतवणूकदारांकडून ही मोठी रक्कम आकर्षित केली आहे.
इतर बँकांपेक्षा SBI ची कामगिरी सरस
या निधी उभारणीत SBI ची कामगिरी इतर मोठ्या भारतीय बँकांपेक्षा खूपच प्रभावी ठरली आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँक ऑफ बडोदाने $273 दशलक्ष डॉलर्स, तर कॅनरा बँक आणि पंजाब नॅशनल बँकेने प्रत्येकी $80 दशलक्ष डॉलर्स जमा केले. खाजगी बँकांमध्ये, HDFC बँकेने $750 दशलक्ष डॉलर्स आणि ऍक्सिस बँकेने $800 दशलक्ष डॉलर्स (GIFT City मधील IFS युनिट्सद्वारे) निधी उभारला आहे.
RBI ची योजना काय आहे?
RBI ची ही योजना बँकांना परकीय चलन ठेवींवरील (Foreign-currency deposits) हेजिंग खर्चात (hedging costs) सूट देऊन अधिक लवचिकता प्रदान करते. या ठेवी तीन ते पाच वर्षांपर्यंतच्या मुदतीच्या असू शकतात. काही बँकांनी विशेष उत्पादने (structured products) आणली आहेत, जिथे $1 दशलक्ष FCNR-B ठेवीवर सुमारे 6.5% व्याजदर दिला जातो, तर या ठेवीदारांना 5.8% व्याजदराने कर्ज सुविधाही उपलब्ध आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी याचे महत्त्व
गुंतवणूकदारांसाठी, या निधी उभारणीमुळे बँकांची परकीय चलन तरलता (foreign currency liquidity) वाढेल, जी त्यांच्या कर्जपुरवठा आणि स्थिर निधीसाठी उपयुक्त ठरू शकते. सुरुवातीला या योजनेमुळे बँकांना निधीचा खर्च वाढला असला, तरी आता बँकांना उच्च-नेट-वर्थ व्यक्तींना (high-net-worth individuals) आकर्षित करण्यासाठी अधिक नाविन्यपूर्ण ठेवी उत्पादने विकसित करता येत आहेत. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांना NRI समुदायासोबत अधिक जोडण्यासाठी सरकारचा हा एक मोठा प्रयत्न आहे.
भविष्यात, यातून मिळणारा निधी बँकांच्या नेट इंटरेस्ट मार्जिनमध्ये (Net Interest Margins) सुधारणा करेल की या परकीय चलन उत्पादनांचा खर्च फायद्यांपेक्षा जास्त असेल, याकडे मार्केट सहभागी लक्ष ठेवून असतील. पुढील तिमाही निकालांमध्ये FCNR-B ठेवींच्या वाढीवर आणि RBI योजनेच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवावे लागेल.