SBI चा मोठा झटका! कर्ज वाढले पण नफा घटला, शेअर कोसळला!

कर्जाचा महापूर, पण नफ्यावर ताण

मार्च २०२६ अखेरच्या तिमाहीत (Q4FY26) स्टेट बँक ऑफ इंडियाने (SBI) आपल्या कर्ज वितरणात (Loan Growth) लक्षणीय वाढ नोंदवली. बँकेने वर्ष-दर-वर्ष (Year-on-Year) 17.2% ची वाढ करत एकूण ₹48.77 लाख कोटी इतक्या कर्जांचे वितरण केले. यामध्ये लघु आणि मध्यम उद्योगांना (SME) दिलेल्या कर्जात 21% आणि कृषी कर्जांमध्ये 19.7% ची वाढ दिसून आली. ठेवींमध्येही (Deposits) 11% ची वाढ नोंदवली गेली, जी ₹59.75 लाख कोटी पर्यंत पोहोचली. ही वाढ SBI च्या व्यापक विस्तारामुळे आणि मजबूत नेटवर्कमुळे शक्य झाली आहे.

नफ्यातील मंदीची कारणे

कर्ज वाटपात जोरदार वाढ होऊनही, SBI चा निव्वळ नफा (Net Profit) केवळ 5.6% नी वाढून ₹19,683.8 कोटी राहिला. याचे मुख्य कारण म्हणजे बँकेच्या इतर उत्पन्नात (Non-Interest Income) झालेली मोठी घट. हे उत्पन्न मागील वर्षीच्या ₹24,366.7 कोटी वरून घसरून ₹17,314.1 कोटी झाले. यामध्ये गुंतवणुकीवरील ₹1,471 कोटींच्या तोट्याचा (Loss on Investments) मोठा वाटा आहे, तर मागील वर्षी याच तिमाहीत गुंतवणुकीतून ₹6,879 कोटींचा नफा झाला होता. परकीय चलन (Forex) आणि डेरिव्हेटिव्ह (Derivatives) मधून मिळणारे उत्पन्नही घटले. तसेच, भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) धोरणांमुळे (जसे की रेपो रेटमधील कपात) बँकेचे देशांतर्गत निव्वळ व्याज मार्जिन (Domestic NIM) मागील वर्षीच्या 3.14% वरून घसरून 2.93% झाले, ज्याचा थेट परिणाम नफ्यावर झाला.

मूल्यांकन आणि बाजाराची प्रतिक्रिया

SBI चा सध्याचा शेअर प्राईस-टू-बुक (P/B) रेशो 1.7x आहे, जो खासगी क्षेत्रातील प्रतिस्पर्धी HDFC Bank (अंदाजे 2.2x) आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील Punjab National Bank (PNB) (0.9x) यांच्या तुलनेत आहे. बँकेने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर $2 अब्ज (सुमारे ₹16,500 कोटी) निधी उभारण्याची योजना आखली आहे. मात्र, निकालांनंतर गुंतवणूकदारांनी चिंता व्यक्त केली असून SBI चा शेअर 6.8% नी घसरून ₹1,017.9 वर पोहोचला. हे दर्शवते की गुंतवणूकदार नफ्याच्या गुणवत्तेबद्दल साशंक आहेत.

मालमत्ता गुणवत्ता आणि भविष्यातील आव्हाने

बँकेची मालमत्ता गुणवत्ता (Asset Quality) मजबूत राहिली असून, निव्वळ नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स (Net NPAs) 0.39% वर स्थिरावले आहेत. मात्र, उत्पन्नाच्या स्त्रोतांमध्ये विविधता आणणे आणि नफा टिकवून ठेवणे हे SBI समोरील मोठे आव्हान आहे. इतर उत्पन्नातील तीव्र घट, विशेषतः गुंतवणुकीतील तोटा, वाढत्या जागतिक व्याजदरांसारख्या बाजारातील बदलांना बँक किती संवेदनशील आहे हे दर्शवते. SBI चा मालमत्तेवरील परतावा (ROA) 1.07% आहे, जो HDFC Bank सारख्या बँकांपेक्षा कमी आहे. गुंतवणूकदार आता यावर लक्ष ठेवून आहेत की वाढते व्याजदर आणि आर्थिक मंदीच्या पार्श्वभूमीवर SBI चे उत्पन्न आणि नफा कसे राहते.