स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) ने सायबर फ्रॉडच्या नावाखाली ग्राहकांना दिलेल्या परताव्यामध्ये मोठी वाढ नोंदवली आहे. आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये हा परतावा तब्बल **70 पटीने** वाढून **₹858.72 लाख** झाला आहे. विशेष म्हणजे, नोंदवलेल्या फसवणुकीच्या प्रकरणांमध्ये मोठी घट दिसून येत आहे, जी **13,000** वरून केवळ **20** वर आली आहे. मात्र, सरकारने स्पष्ट केले आहे की हा बदल RBI च्या नवीन रिपोर्टिंग मानकांमुळे झाला आहे.
SBI कडून ग्राहकांना मोठा दिलासा?
स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) ने सायबर फसवणुकीमुळे नुकसान झालेल्या ग्राहकांना केलेल्या परताव्याच्या आकड्यात मोठी वाढ दर्शवली आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये SBI ने ₹858.72 लाख इतका परतावा ग्राहकांना दिला आहे. हे आकडे मागील आर्थिक वर्ष 2023-24 मधील ₹12.38 लाख च्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या जास्त आहेत.
नोंदवलेल्या केसेसमध्ये घट, पण कारण वेगळेच!
विशेष म्हणजे, सायबर फसवणुकीच्या नोंदवलेल्या प्रकरणांमध्ये मोठी घट दिसून येत आहे. FY24 मध्ये जिथे 13,319 प्रकरणे नोंदवली गेली होती, तिथे FY26 मध्ये ही संख्या केवळ 20 इतकी झाली आहे. मात्र, या घटीचे कारण म्हणजे ग्राहकांची फसवणूक कमी झाली आहे असे नाही. सरकारने यामागे भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) च्या नवीन नियमांचा हात असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
RBI चे नवीन नियम आणि त्याचा परिणाम
15 जुलै 2024 पासून लागू झालेल्या RBI च्या 'Master Directions on Fraud Risk Management' नुसार, आता बँकांना केवळ निश्चित अंतर्गत निष्कर्षांनंतरच डिजिटल व्यवहार फसवणूक म्हणून नोंदवण्याचे बंधन आहे. यापूर्वी, बँका संशयास्पद किंवा विवादित व्यवहारांनाही अहवालात समाविष्ट करत असत. या बदलामुळे 'नोंदवलेल्या' प्रकरणांची संख्या कमी झाली असली तरी, खऱ्या फसवणुकीची ओळख पटवून ग्राहकांना नुकसान भरपाई देण्याची प्रक्रिया अधिक सुनियोजित झाली आहे, ज्यामुळे परताव्याची रक्कम वाढली आहे.
SBI च्या फायद्यावर काय परिणाम?
आर्थिक दृष्ट्या पाहिल्यास, हा परतावा SBI च्या एकूण उत्पन्नाच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या तिमाहीत SBI ने 10% वाढीसह ₹21,121 कोटींचा निव्वळ नफा (Net Profit) कमावला आहे. त्यामुळे, सायबर फसवणुकीच्या परताव्यातील वाढ ही डिजिटल जोखमी व्यवस्थापित करण्याचा खर्च दर्शवते, परंतु बँकेच्या एकूण नफ्यावर सध्या तरी मोठा परिणाम झालेला नाही.
शेअर बाजाराची प्रतिक्रिया आणि गुंतवणूकदारांसाठी सल्ला
10 ऑगस्ट 2026 रोजी SBI च्या शेअर्समध्ये 1.44% ची किरकोळ घसरण दिसून आली, जी सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये विक्रीच्या दबावाचा एक भाग होती. ही हालचाल सायबर फसवणुकीच्या आकड्यांऐवजी बाजारातील सामान्य भावना दर्शवते.
गुंतवणूकदारांसाठी, बँकेची डिजिटल विस्तार आणि सुरक्षितता यांचा समतोल साधण्याची क्षमता पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. RBI सायबर सुरक्षेचे नियमित मूल्यांकन करते आणि डिजिटल पेमेंट सुरक्षेवर कडक नियमांचे पालन करण्यास सांगते. नवीन रिपोर्टिंग पद्धतीमुळे निश्चित फसवणुकीच्या प्रकरणांवर अधिक स्पष्टता आली असली तरी, फिशिंग किंवा UPI फसवणुकीसारख्या डिजिटल धोक्यांचे व्यापक जोखीम कायम आहे.