भारतीय रुपयाने आज डॉलरच्या तुलनेत **96 पैशांची** मोठी झेप घेतली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) विदेशी चलन बाजारातील सट्टेबाजीवर लगाम घालण्यासाठी कडक निर्बंध लादल्यामुळे रुपयाला हा आधार मिळाला आहे.
सोमवारी, १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भारतीय रुपयाने गेल्या सहा महिन्यांतील सर्वात मोठी कामगिरी नोंदवली. डॉलरच्या तुलनेत रुपया ९६ पैशांनी वधारून ९५.७५ ते ९५.७७ च्या दरम्यान बंद झाला. आरबीआयने (RBI) सट्टेबाजांवर लगाम घालण्यासाठी केलेल्या उपाययोजनांचा हा परिणाम मानला जात आहे.
RBI चे महत्त्वाचे निर्णय
रुपयाची घसरण रोखण्यासाठी आरबीआयने तेल कंपन्यांसाठी (OMCs) थेट डॉलर पुरवठ्याची सोय केली आहे. यामुळे या कंपन्यांना खुल्या बाजारातून डॉलर खरेदी करण्याची गरज पडणार नाही, ज्यामुळे बाजारावरील दबाव कमी होईल. याशिवाय, आरबीआयने फॉरेक्स डेरिव्हेटिव्ह्जवर (Forex Derivatives) कडक निर्बंध घातले असून, 'अंडरलाइंग एक्सपोजर'ची मर्यादा १०० दशलक्ष डॉलर्सवरून थेट ५ दशलक्ष डॉलर्सवर आणली आहे. तसेच, २ दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा मोठ्या करारांवर २०% फॉरेक्स रिस्क रिझर्व्ह (FERR) अनिवार्य करण्यात आला आहे.
बाँड मार्केटवर दबाव
रुपया सावरला असला तरी, बाँड मार्केटमध्ये चिंतेचे सावट आहे. १० वर्षांच्या सरकारी बाँडचा परतावा (Yield) ७.३९% ते ७.४०% पर्यंत वाढला आहे. याचा अर्थ सरकारला कर्ज उभारणीसाठी आता जास्त व्याज द्यावे लागणार आहे. महागाई नियंत्रणासाठी आरबीआय आगामी काळात व्याजदरात वाढ करू शकते, या भीतीने गुंतवणूकदार सावध पवित्रा घेत आहेत.
पुढील आव्हाने
हे उपाय तातडीचा दिलासा देणारे असले तरी, रुपयाची अस्थिरता पूर्णपणे थांबलेली नाही. ब्रेंट क्रूड ऑइलच्या वाढत्या किमती आणि विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांची (FII) विक्री यामुळे बाजारावर दबाव कायम आहे. अति-कडक डेरिव्हेटिव्ह नियमांमुळे बाजारातील तरलता (Liquidity) कमी होण्याची शक्यता असून, येणारे दिवस गुंतवणूकदारांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.