UPI पेमेंटवर शुल्क आकारणीनंतर रिटेलर्सचा पवित्रा; आता महागड्या क्रेडिट कार्डला बाय-बाय!

भारतीय रिटेल क्षेत्रात सध्या पेमेंट पद्धतींमध्ये मोठा बदल घडत आहे. हाय-व्हॅल्यू UPI व्यवहारांवर 0.4% चा नवीन मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) लागू झाल्यामुळे, मोठ्या रिटेल चेन आता आपल्या पेमेंट स्वीकारण्याच्या पद्धतींवर पुनर्विचार करत आहेत. त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट क्रेडिट कार्ड आणि EMI स्कीम्सवरील अवलंबित्व कमी करणे हे आहे. जरी हे नवीन शुल्क एक अतिरिक्त खर्च वाटत असला, तरी क्रेडिट कार्डच्या तुलनेत UPI अजूनही स्वस्त असल्याने रिटेलर्स आता UPI कडे वळत आहेत.

खर्चात कपात आणि नफ्यावर लक्ष

मोठ्या इलेक्ट्रॉनिक्स स्टोअर्समध्ये क्रेडिट कार्ड आणि EMI द्वारे होणाऱ्या विक्रीचे प्रमाण एकूण विक्रीच्या 55% ते 60% पर्यंत असते. विशेषतः Infiniti Retail च्या Croma सारख्या ब्रँड्ससाठी हे प्रमाण मोठे आहे. सामान्यतः क्रेडिट कार्ड व्यवहारांवर व्यापाऱ्यांना 1.5% ते 3% पर्यंत शुल्क द्यावे लागते. या तुलनेत 0.4% चे UPI शुल्क खूपच कमी आहे. नफ्याचे प्रमाण वाढवण्यासाठी रिटेलर्स आता क्रेडिट कार्डच्या विशेष ऑफर्स आणि कॅशबॅक, UPI व्यवहारांनाही लागू करत आहेत.

तंत्रज्ञानाचा वापर आणि वाढती स्पर्धा

या बदलामुळे पेमेंट तंत्रज्ञान कंपन्यांची मागणीही वाढत आहे. Innoviti Technologies सारख्या कंपन्यांची सिस्टिम रिटेलर्स वापरत आहेत, ज्यामुळे पेमेंटचे व्यवहार कमीत कमी खर्चाच्या चॅनेलद्वारे राऊट करणे शक्य होत आहे. येणाऱ्या काळात बँकांमध्येही या मार्केट शेअरसाठी मोठी स्पर्धा पाहायला मिळू शकते, जिथे बँका 0.4% पेक्षा कमी दरात सेवा देऊन व्यापाऱ्यांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करतील.

गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?

ही रणनीती यशस्वी होणे पूर्णपणे ग्राहकांच्या वर्तणुकीवर अवलंबून आहे. ग्राहकांना क्रेडिट कार्डच्या रिवॉर्ड पॉइंट्स आणि इंटरेस्ट-फ्री EMI ची सवय आहे. जर रिटेलर्सनी ही सवय UPI कडे वळवली, तर विक्रीच्या आकड्यांवर (Conversion Rates) विपरीत परिणाम होऊ नये, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.