रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) च्या UDGAM पोर्टलद्वारे तुम्ही आता 30 बँकांमधील न काढलेले (Unclaimed) पैसे शोधू शकता. 10 वर्षांहून अधिक काळ निष्क्रिय असलेल्या खात्यांमधील रक्कम या पोर्टलवर उपलब्ध आहे. या विसरलेल्या खात्यांचा मागोवा घेऊन तुम्ही संबंधित बँकेशी संपर्क साधू शकता.
काय आहे UDGAM पोर्टल?
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) UDGAM (Unclaimed Deposits Gateway) नावाचे एक नवीन पोर्टल सुरू केले आहे. या पोर्टलमुळे लोकांना आणि कंपन्यांना त्यांच्या विसरलेल्या किंवा न काढलेल्या ठेवी (Unclaimed Deposits) शोधणे सोपे झाले आहे. हे एक सेंट्रल प्लॅटफॉर्म आहे जिथे 30 बँकांची माहिती उपलब्ध आहे. जर तुमचे किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणाचे पैसे बँकेत 10 वर्षांपासून पडून असतील, तर ते इथे शोधता येतील.
न काढलेले पैसे म्हणजे काय?
RBI च्या नियमांनुसार, जर बचत खाते (Savings Account) किंवा चालू खात्यात (Current Account) 10 वर्षे कोणतीही हालचाल झाली नाही, तर ते पैसे 'न काढलेले' म्हणून गणले जातात. तसेच, मुदत ठेवी (Fixed Deposits) किंवा इतर ठराविक कालावधीच्या ठेवींची मुदत संपल्यानंतर 10 वर्षांपर्यंत पैसे काढले नाहीत, तरी ते या श्रेणीत येतात. यामध्ये प्रलंबित डिमांड ड्राफ्ट्स (Demand Drafts) किंवा इलेक्ट्रॉनिक ट्रान्सफर (Electronic Transfers) ज्या खातेधारकाने स्वीकारल्या नाहीत, त्यांचाही समावेश होतो.
UDGAM पोर्टल कसे काम करते?
हे पोर्टल एक सर्च इंजिनसारखे काम करते. वापरकर्त्यांना प्रथम मोबाईल नंबरद्वारे नोंदणी करावी लागेल. त्यानंतर, खातेधारकाचे नाव आणि कोणत्या बँकेत शोधायचे आहे, हे नमूद करावे लागेल. अधिक अचूक माहितीसाठी, तुम्ही पॅन कार्ड, पासपोर्ट, मतदार ओळखपत्र, ड्रायव्हिंग लायसन्स किंवा जन्मतारीख यांसारखे ओळखपत्र वापरू शकता. ओळखपत्राची माहिती नसल्यास, पत्त्याद्वारे देखील शोधता येईल. कंपन्यांसाठी, एंटिटीचे नाव (Entity Name), CIN नंबर किंवा अधिकृत स्वाक्षरी करणाऱ्याचे तपशील वापरून शोध घेता येईल.
पैसे परत मिळवण्याची प्रक्रिया
UDGAM पोर्टल हे केवळ एक शोध साधन आहे, यातून थेट पैसे काढता येत नाहीत. जर तुम्हाला पोर्टलवर तुमच्या न काढलेल्या ठेवी सापडल्या, तर तुम्हाला त्या विशिष्ट बँकेशी संपर्क साधावा लागेल. बँक तुमच्या ओळखीची आणि पैशांवरील हक्त्वाची पडताळणी करेल. सर्व कागदपत्रे आणि तपशील बरोबर असल्यास, बँक तुम्हाला तुमची रक्कम परत देईल. ही संपूर्ण प्रक्रिया बँकेच्या नियमांनुसार आणि कायदेशीर मार्गाने पार पडते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
कुटुंबाच्या किंवा कंपनीच्या पैशांचे व्यवस्थापन करणाऱ्यांनी नियमितपणे जुन्या ठेवी तपासल्या पाहिजेत. विशेषतः जुन्या पिढीच्या लोकांची किंवा कंपन्यांची खाती KYC (Know Your Customer) नियमांनुसार अद्ययावत आहेत का, हे पाहावे. जेणेकरून ती खाती निष्क्रिय होणार नाहीत. UDGAM वर शोध लागल्यास, बँकेत जाण्यापूर्वी सर्व आवश्यक कायदेशीर कागदपत्रे, जसे की वारस प्रमाणपत्र (Succession Certificate) किंवा अद्ययावत ओळखपत्रे तयार ठेवावीत, जेणेकरून पैसे मिळण्यास उशीर होणार नाही.