Whalesbook
RBI चे नवे नियम आणि बँकांची धास्ती
RBI ने शुक्रवार, १० एप्रिल पासून लागू होणारे नवीन फॉरेक्स नियम जाहीर केले आहेत. यानुसार, ऑथोराइज्ड डीलर्सना (Authorized Dealers) आता ऑनशोर करन्सी मार्केटमध्ये (Onshore Currency Market) त्यांचे ओपन पोझिशन्स दररोज जास्तीत जास्त $१०० मिलियन पर्यंत मर्यादित ठेवावे लागणार आहेत. यापूर्वी बँकांना त्यांच्या भांडवलाच्या २५% पर्यंत पोझिशन्स ठेवण्याची मुभा होती. हा बदल अत्यंत मोठा मानला जात आहे.
रुपयाची घसरण आणि बाजारावरील परिणाम
गेल्या काही महिन्यांपासून भारतीय रुपया आशियातील सर्वात कमकुवत चलन बनला आहे. जागतिक स्तरावरील तेलाच्या वाढत्या किमती आणि भू-राजकीय तणावामुळे (Geopolitical Tensions), विशेषतः इराणमधील संघर्षामुळे, भारताची आयात वाढली आहे आणि व्यापार तूट (Trade Deficit) वाढल्याने रुपयावर दबाव आला आहे. याच पार्श्वभूमीवर, RBI चा हा हस्तक्षेप रुपयाला स्थैर्य देण्याचा प्रयत्न मानला जात आहे. मात्र, बँकांचा दावा आहे की त्यांना मोठे पोझिशन्स कमी करण्यासाठी सक्तीने डॉलर विकावे लागतील, ज्यामुळे बाजारात अचानक आणि कृत्रिम वाढ (Artificial Appreciation) होऊ शकते.
बँकांचे नुकसान आणि चिंता
सध्या बाजारात बँकांचे अंदाजे $३० बिलियन इतके मोठे पोझिशन्स आहेत. ही पोझिशन्स कमी करण्यासाठी बँकांना मोठ्या प्रमाणात डॉलरची विक्री करावी लागेल, ज्यामुळे त्यांना कागदोपत्री मोठे नुकसान (On Paper Losses) होऊ शकते. याशिवाय, अचानक डॉलर विकल्याने रुपयामध्ये मोठी आणि अनपेक्षित उसळी येऊ शकते, जी बाजारासाठी अत्यंत अस्थिरता आणू शकते. या नियमांमुळे एकूणच फॉरेक्स बाजारातील तरलता (Liquidity) कमी होण्याची आणि भारतीय व्यवसायांसाठी हेजिंग (Hedging) खर्च वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
पुढे काय?
CR Forex Advisors च्या अंदाजानुसार, रुपया पुढील काळात ९२.५० ते ९२.८० या रेंजमध्ये स्थिरावू शकतो. मात्र, हे सर्व बँका नियमांचे पालन कसे करतात आणि त्यानंतर बाजारात काय प्रतिक्रिया उमटते यावर अवलंबून असेल. RBI चा कडक पवित्रा आणि बँकांची प्रतिक्रिया रुपयाची पुढील दिशा ठरवेल, पण बाजारात मोठी अस्थिरता येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.