Whalesbook
NBFCs साठी RBI चे नवे धोरण: वाढ आणि स्थिरतेचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न
RBI (Reserve Bank of India) ने नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्यांसाठी (NBFCs) आपल्या नियमावलीत मोठे बदल केले आहेत. यामुळे कंपन्यांना व्यवसाय करणे सोपे होईल, पण त्याच वेळी आर्थिक स्थिरतेला धक्का लागणार नाही याची काळजीही घेतली जाईल.
छोटी NBFCs झाली 'फ्री'!
आता ज्या NBFCs ची मालमत्ता ₹1,000 कोटींपेक्षा कमी आहे, ज्या जनतेकडून पैसे घेत नाहीत आणि ज्यांचा ग्राहकांशी थेट संपर्क नाही, त्यांना RBI कडे नोंदणी करण्याची गरज नाही. या कंपन्यांना आता RBI च्या नियमांची जाचक बंधने राहणार नाहीत. इतकेच नाही, तर नवीन शाखा उघडण्यासाठीच्या परवानगी प्रक्रियेलाही सोपे करण्यात आले आहे.
RBI चा दुहेरी उद्देश
RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी सांगितले की, या बदलांचा मुख्य उद्देश लहान NBFCs वरील कामकाजाचा ताण कमी करणे आणि त्यांना अधिक कार्यक्षम बनवणे हा आहे. याचा अर्थ कंपन्यांना वाढीसाठी प्रोत्साहन मिळेल, पण RBI आर्थिक स्थिरता आणि क्षेत्राची लवचिकता टिकवून ठेवण्यावरही लक्ष केंद्रित करेल. यासोबतच, RBI ने आपल्या तरलतेचे (liquidity) व्यवस्थापनही सुरू ठेवले आहे.
धोरणात्मक व्याजदर कायम
दरम्यान, मौद्रिक धोरण समितीच्या (MPC) बैठकीत, RBI ने आपला रेपो रेट 5.25% वर स्थिर ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. फेब्रुवारी 2025 पासून आतापर्यंत एकूण 125 बेसिस पॉईंट्स कपात केल्यानंतर RBI ने हा 'थांबा' घेतला आहे. याचा अर्थ, कंपन्यांना कर्ज स्वस्त मिळण्याची शक्यता आहे, पण सोबतच RBI महागाई आणि इतर आर्थिक घटकांवर बारकाईने नजर ठेवून आहे.
NBFC क्षेत्राची स्थिती आणि मूल्यांकन
2023 पर्यंत USD326 बिलियन पर्यंत पोहोचलेल्या NBFC क्षेत्राची सध्याची मूल्यांकन (valuation) पद्धत विविध आहे. Bajaj Finance चा P/E रेशो सुमारे 33.32 आहे, तर HDFC Bank चा 20.16 आहे. Shriram Finance चा 20.39 आणि Muthoot Finance चा 19.26 आहे. संपूर्ण वित्तीय क्षेत्राचा सरासरी P/E रेशो साधारणपणे 27.5x च्या आसपास आहे.
कर्ज वाढीचा वेग मंदावला, पण भविष्यात वाढीची अपेक्षा
NBFCs मधील कर्ज वाढ मार्च ते सप्टेंबर 2024 दरम्यान 6.6% पर्यंत मंदावली आहे. मात्र, पुढील दोन आर्थिक वर्षांमध्ये यात 15-17% वाढ अपेक्षित आहे. FY24 मध्ये ही वाढ 18% होती.
अर्थव्यवस्थेचे संकेत आणि तज्ञांचे मत
FY26 साठी भारताचा GDP वाढीचा अंदाज सुमारे 7.4% आहे. मात्र, लोकांचे कर्ज वाढत असल्याच्या आणि निव्वळ आर्थिक बचतीमध्ये घट झाल्याच्या चिंताही व्यक्त केल्या जात आहेत. तज्ञांचे म्हणणे आहे की RBI चा हा निर्णय सकारात्मक आहे. Mirae Asset ShareKhan चे समीर सावंत आणि Religare Broking चे अजित मिश्रा यांनी RBI च्या धोरणाचे कौतुक केले आहे. Fitch Ratings नुसार, मोठ्या NBFCs सध्याच्या आर्थिक आणि नियामक आव्हानांना तोंड देण्यासाठी चांगल्या स्थितीत आहेत.
पुढील आव्हाने
तरीही, NBFCs साठी निधी उभारणे आणि कर्जावरील व्याजदराचे वहन (transmission) हे मुद्दे चर्चेत राहतील.