क्रेडिट कार्डवर फसवणुकीचे व्यवहार (Unauthorized Charges) आढळल्यास घाबरून न जाता तातडीने पावले उचलणे गरजेचे आहे. RBI च्या नियमांनुसार, तीन दिवसांच्या आत तक्रार केल्यास तुम्हाला 'झिरो लायबिलिटी' (Zero Liability) लाभ मिळू शकतो.
तुमच्या क्रेडिट कार्डवरून न कळत पैसे गेल्याचे लक्षात येताच सुरक्षिततेसाठी तातडीने कारवाई करणे आवश्यक आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने ग्राहकांच्या संरक्षणासाठी स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे आखली आहेत. सर्वात पहिली आणि महत्त्वाची पायरी म्हणजे तुमच्या बँकेच्या अधिकृत कस्टमर केअरशी संपर्क साधून तुमचे कार्ड त्वरित ब्लॉक करणे. यामुळे होणारा पुढील आर्थिक फटका थांबवता येतो.
झिरो लायबिलिटीचा नियम
RBI च्या नियमावलीनुसार, फसवणुकीचा व्यवहार झाल्याचे समजताच जर तुम्ही ३ कामकाजाच्या दिवसांत (Working Days) बँकेला कळवले, तर ग्राहकावर कोणतीही आर्थिक जबाबदारी राहत नाही. यालाच 'झिरो लायबिलिटी' म्हणतात. मात्र, जर तक्रार करण्यास विलंब झाला, तर बँकेच्या पॉलिसीनुसार तुमची जबाबदारी निश्चित होऊ शकते.
तक्रार आणि 'शॅडो रिव्हर्सल'
एकदा का तुम्ही लेखी तक्रार नोंदवली की, बँक प्रकरणाचा तपास सुरू करते. नियमांनुसार, बँकेला १० कामकाजाच्या दिवसांत विवादास्पद रक्कम तुमच्या खात्यात परत (Shadow Reversal) जमा करावी लागते. या काळात तुम्हाला तुमच्या कार्डवरील इतर वैध देणी (Undisputed dues) भरणे सुरू ठेवावे लागते. या विवादास्पद रकमेवर तुम्हाला कोणतेही व्याज आकारले जाणार नाही, याची खात्री करून घेणे महत्त्वाचे आहे.
पुरावे आणि तक्रार निवारण
संपूर्ण प्रक्रियेत पुरावे जतन करणे अत्यंत गरजेचे आहे. व्यवहाराचे अलर्ट्स, स्क्रीनशॉट्स आणि बँकेशी झालेला ई-मेल संवाद जपून ठेवा. जर बँकेने तक्रार समाधानकारकपणे सोडवली नाही, तर तुम्ही बँकेच्या अंतर्गत तक्रार निवारण यंत्रणेकडे दाद मागू शकता. तिथेही दाद न मिळाल्यास, तुम्ही RBI Ombudsman (लोकपाल) कडे 'इंटिग्रेटेड ओंबड्समन स्कीम' अंतर्गत तक्रार दाखल करू शकता.