RBI चा मोठा दणका! Paytm Payments Bank चे लायसन्स रद्द; पालक कंपनीचे शेअर्स मात्र तेजीत?

RBI चा Paytm Payments Bank ला मोठा धक्का

RBI ने बँकिंग रेग्युलेशन ऍक्ट, १९४९ च्या कलम २२(४) अंतर्गत Paytm Payments Bank लिमिटेडचे लायसन्स रद्द करण्याचा आदेश दिला आहे. हा निर्णय २४ एप्रिल २०२६ पासून लागू होईल आणि बँकेचे संपूर्ण कामकाज बंद (winding up) करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. बँकेने ठेवीदार आणि सार्वजनिक हिताला बाधा पोहोचेल अशा प्रकारे कामकाज चालवले होते, तसेच व्यवस्थापनाचे धोरणही याच स्वरूपाचे होते, असे RBI चे म्हणणे आहे. लायसन्सच्या अटींचे उल्लंघन हे लायसन्स रद्द करण्याचे मुख्य कारण असल्याचे सांगण्यात आले आहे. यापूर्वी मार्च २०२२ पासून बँकेवर नवीन ग्राहक घेण्यास बंदी घालण्यात आली होती आणि २०२४ च्या सुरुवातीला ठेवी आणि वॉलेट टॉप-अपवर मर्यादा घालण्यात आल्या होत्या.

RBI ने स्पष्ट केले आहे की, बँकेकडे कामकाज बंद करण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान सर्व ठेवीदारांचे पैसे परत देण्यासाठी पुरेशी तरलता (liquidity) आहे. बँकेला आता या प्रक्रियेला सुरुवात करण्यासाठी बॉम्बे हायकोर्टात याचिका दाखल करावी लागेल.

पालक कंपनी One 97 Communications ची स्थिती

या निर्णयामुळे One 97 Communications (PAYTM.NS) या पालक कंपनीच्या शेअरमध्ये सुरुवातीला घसरण दिसली असली, तरी विश्लेषकांनी मात्र यावर विश्वास कायम ठेवला आहे. २४ एप्रिल २०२६ रोजी कंपनीचे शेअर्स सुमारे ₹११५९.५५ च्या आसपास व्यवहार करत होते. कंपनीचे मार्केट कॅपिटल सुमारे ₹७४,००० कोटी होते. शेअरची ५२ आठवड्यांची रेंज ₹८०८ ते ₹१३८१.८० दरम्यान राहिली आहे.

फिनटेक क्षेत्रासाठी कडक नियम

Paytm Payments Bank च्या या प्रकरणामुळे भारतातील वेगाने वाढणाऱ्या फिनटेक क्षेत्राला एक स्पष्ट संदेश मिळाला आहे. या कारवाईमुळे भारतीय फिनटेक कंपन्यांवर नियामक (regulatory) दबाव वाढला आहे, ज्यामुळे आता वेगवान वाढीऐवजी कठोर नियमांचे पालन आणि व्यवसायाची व्यवहार्यता यावर अधिक लक्ष केंद्रित केले जाईल. One 97 Communications देखील अशा वातावरणात काम करत आहे जिथे नियामक परवानग्या अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.

One 97 साठी आव्हाने

Paytm Payments Bank चे कामकाज बंद पडले असले तरी, पालक कंपनी One 97 Communications चे इतर डिजिटल सेवांचे व्यवसाय सुरू राहतील. मात्र, बँकेच्या लायसन्स रद्द होण्यामुळे व्यवस्थापन आणि कामकाजात गंभीर समस्या असल्याचे दिसून येते, ज्यामुळे ग्राहक विश्वास आणि Paytm ब्रँडवर परिणाम होऊ शकतो. One 97 Communications चे P/E रेशो -११६.८५x आणि ROE -१०.३% नकारात्मक आहे, जे कंपनीच्या काही आर्थिक अडचणी दर्शवते.

विश्लेषकांचा 'बाय' रेटिंगवर विश्वास

या सर्व अडचणी आणि नियामक कारवाईनंतरही, अनेक विश्लेषक One 97 Communications बद्दल सकारात्मक आहेत. कंपनीसाठी 'बाय' किंवा 'मॉडरेट बाय' असे रेटिंग कायम आहे. ₹१,३७४.५३ सारखे प्राईस टार्गेट सुचवले जात आहे. विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, पेमेंट बँकची समस्या वेगळी असून One 97 च्या इतर डिजिटल सेवा, जसे की पेमेंट प्रोसेसिंग, कर्ज वितरण आणि वेल्थ मॅनेजमेंट यांचे भविष्य चांगले आहे. Goldman Sachs सारख्या ब्रोकरेजने 'बाय' रेटिंगसह स्टॉक अपग्रेड केला आहे. तथापि, MarketsMOJO सारख्या विश्लेषकांनी 'होल्ड' रेटिंग देऊन सावध भूमिका घेतली आहे. बँकेच्या कामकाजातील अडचणींचा सामना करणे, कमी डेट-टू-इक्विटी रेशो (०.०१) आणि कठोर नियामक वातावरणात व्यवसाय वाढवणे, यावर कंपनीचे यश अवलंबून असेल.