Whalesbook
सोन्याच्या भावाने लावली वाढीला फुंकर
RBI च्या ताळेबंदातील ही वाढ केवळ आकडेवारी नसून, त्यात सोन्याच्या मूल्यांकनाचा मोठा वाटा आहे. जागतिक बाजारात सोन्याचे भाव वाढल्याने आणि रुपयाचे डॉलरच्या तुलनेत झालेले अवमूल्यन यामुळे RBI च्या सोन्याच्या साठ्याचे मूल्य 63.8% ने वाढले. प्रत्यक्ष सोन्याचे वजन (880.52 टन) जवळजवळ स्थिर असताना, मूल्यांकनातील ही वाढ बाजारातील जोखमीकडे लक्ष वेधते. जर सोन्याचे भाव कमी झाले, तर याचा परिणाम RBI च्या ताळेबंदावर होऊ शकतो.
यासोबतच, देशांतर्गत गुंतवणुकीत 44.9% ची वाढ दिसून आली आहे, जी जागतिक स्तरावर व्याजदर वाढलेले असतानाही देशांतर्गत अर्थव्यवस्थेला आधार देण्याचा RBI चा प्रयत्न दर्शवते.
मालमत्ता वाटप आणि आर्थिक धोरण
RBI च्या एकूण मालमत्तेपैकी आता देशांतर्गत मालमत्तेचा वाटा 29.1% झाला आहे. यापूर्वी हा वाटा 74.3% होता. हे बदल जागतिक आर्थिक धक्क्यांपासून देशांतर्गत अर्थव्यवस्थेला सुरक्षित ठेवण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे मानले जात आहेत. परदेशी चलन मालमत्ता आणि आंतरराष्ट्रीय कर्जे अजूनही एकूण मालमत्तेच्या 70.9% असले तरी, त्यांचे प्रमाण कमी झाल्याने RBI दीर्घकाळात डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करून स्थानिक चलनावर अधिक लक्ष केंद्रित करत असल्याचे दिसून येते.
ई-रुपीचा मंदावलेला वेग
डिजिटल रुपया (e-rupee) किंवा ई-रुपीला प्रोत्साहन देण्याचा RBI चा प्रयत्न असूनही, प्रत्यक्ष वापर मात्र अपेक्षेनुसार वाढलेला दिसत नाही. ई-रुपीच्या सर्क्युलेशनमध्ये 24.1% ची घट होऊन ते ₹771.7 कोटींवर आले आहे. सिंगापूर आणि UAE सारख्या देशांसोबत सहयोग करूनही, सामान्य नागरिक आणि किरकोळ विक्रेत्यांकडून ई-रुपीचा स्वीकार अजूनही कमी आहे.
यावरून असे दिसून येते की, RBI ई-रुपीसाठी पायाभूत सुविधांवर खर्च करत आहे, परंतु स्थानिक स्तरावर त्याचा स्वीकार वाढवण्यासाठी आणखी प्रयत्न करावे लागतील. तसेच, मूल्यांकनातील 63.4% वाढ ही नफ्याऐवजी केवळ अकाउंटिंग ऍडजस्टमेंटवर आधारित असल्याचे दिसते, ज्यामुळे भविष्यात सोन्याचे भाव स्थिर झाल्यास किंवा रुपया मजबूत झाल्यास ताळेबंदावर परिणाम होऊ शकतो.