UPI व्यवहारांबाबत सरकारने घेतलेल्या निर्णयाचा थेट परिणाम Paytm (One97 Communications) आणि MobiKwik च्या शेअर्सवर झाला आहे. ₹2,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांवर शुल्क आकारण्याची शक्यता निर्माण झाल्याने बाजारात अनिश्चिततेचे वातावरण आहे.
सरकारी मंत्रालयाने 'पेमेंट अँड सेटलमेंट सिस्टम्स ॲक्ट' अंतर्गत जारी केलेल्या नवीन नोटिफिकेशननंतर १५ सप्टेंबर २०२६ रोजी फिनटेक कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये दबाव दिसून आला. यात One97 Communications (Paytm) चा शेअर सुमारे २.४% तर MobiKwik चा शेअर १.५% नी घसरला.
UPI फी फ्रेमवर्कचा परिणाम
सरकारने स्पष्ट केले आहे की ₹2,000 पर्यंतचे UPI व्यवहार आणि RuPay डेबिट कार्ड पेमेंटवर कोणतेही शुल्क (MDR) आकारले जाणार नाही. यामुळे दैनंदिन छोट्या व्यवहारांना दिलासा मिळाला असला, तरी ₹2,000 पेक्षा मोठ्या व्यवहारांसाठी शुल्क आकारण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. मात्र, यावर किती शुल्क असेल किंवा त्याची अंमलबजावणी कधीपासून होईल, याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा झालेली नाही.
गुंतवणूकदारांची सावध भूमिका
Paytm आणि MobiKwik सारख्या कंपन्या आजवर 'झिरो-MDR' मॉडेलवर काम करत आहेत. कमाईसाठी या कंपन्या प्रामुख्याने सबस्क्रिप्शन, पेमेंट डिव्हाईस रेंटल आणि लेंडिंग व्यवसायावर अवलंबून आहेत. आता पेमेंट प्रोसेसिंगवर शुल्क आकारल्यास उत्पन्नाचे नवीन साधन उपलब्ध होऊ शकते, अशी आशा एका बाजूला आहे. मात्र, दुसरीकडे व्यापाऱ्यांचा प्रतिसाद आणि बँक व फिनटेक कंपन्यांमधील महसूल वाटप (Revenue Sharing) कसा असेल, यावर मोठी अनिश्चितता कायम आहे.
पुढील आव्हाने
NPCI च्या अंतर्गत काम करणाऱ्या 'UPI अँड सर्व्हिसेस स्टिअरिंग कमिटी'कडून अंतिम नियमावली येईपर्यंत गुंतवणूकदार वेट अँड वॉच (Wait and Watch) च्या भूमिकेत आहेत. शुल्क मॉडेलमुळे व्यापाऱ्यांच्या व्यवहारांच्या पद्धतीत बदल झाल्यास त्याचा फटका कंपनीच्या एकूण बिझनेसला बसू शकतो, अशी भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.