National Payments Corporation of India (NPCI) लवकरच 'Unified Agent Protocol' (UAP) लाँच करण्याच्या तयारीत आहे. या तंत्रज्ञानामुळे आता AI असिस्टंट स्वतःहून UPI व्यवहार पूर्ण करू शकतील, ज्यामुळे डिजिटल पेमेंटच्या जगात एक क्रांती घडून येणार आहे.
आतापर्यंत UPI पेमेंट करण्यासाठी ग्राहकांना प्रत्येक वेळी मॅन्युअली पिन (PIN) टाकून ऑथेंटिकेट करावे लागत असे. मात्र, NPCI च्या या नवीन 'Unified Agent Protocol' (UAP) मुळे हे चित्र बदलणार आहे. हे तंत्रज्ञान 'एजंटिक कॉमर्स'ला (Agentic Commerce) चालना देणारे असून, युजरने ठरवून दिलेल्या नियमांनुसार AI असिस्टंट आता व्यवहारांची पूर्तता करतील.
हे कसे काम करेल?
या फ्रेमवर्कचे काम 'UPI Circle' आणि 'Reserve Pay' या दोन फिचर्सवर अवलंबून असेल. 'UPI Circle' द्वारे युजर AI ला पेमेंटचे अधिकार देऊ शकेल, तर 'Reserve Pay' मध्ये ठराविक रक्कम भविष्यातील व्यवहारांसाठी बाजूला ठेवता येईल. सध्या Reserve Pay अंतर्गत ₹10,000 पर्यंतची मर्यादा 90 दिवसांसाठी असते, परंतु AI-आधारित व्यवहारांची वारंवारता वाढल्यास NPCI या मर्यादांमध्ये बदल करण्याची शक्यता आहे.
बाजारातील स्पर्धा आणि आव्हाने
या क्षेत्रात केवळ NPCI च नाही, तर Pine Labs ने आधीच 'P3P' प्रोटोकॉलद्वारे या दिशेने पावले उचलली आहेत. तसेच Mastercard आणि Visa सारख्या जागतिक कंपन्या देखील या क्षेत्रात आपली पकड मजबूत करत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे सुरक्षेचा. जर AI एजंटमध्ये काही तांत्रिक बिघाड झाला किंवा सायबर फ्रॉडची शक्यता वाढली, तर जबाबदारी कोणाची असेल, हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. त्यामुळेच, या नव्या सिस्टममध्ये 'लायबिलिटी फ्रेमवर्क' आणि 'ऑडिट ट्रेल' तयार करण्यावर सरकारचा भर असेल. आगामी 'Global Fintech Fest' मध्ये या प्रकल्पाच्या अधिकृत लाँचिंग तारखेची घोषणा होण्याची शक्यता आहे, ज्याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.