देशाच्या डिजिटल पेमेंट व्यवस्थेचा कणा असलेल्या NPCI चा निव्वळ नफा (Surplus) चालू आर्थिक वर्षात **१२%** नी घसरून **₹१,३६२ कोटींवर** आला आहे, तर कंपनीचे उत्पन्न **२१%** नी वाढून **₹३,९६९ कोटी** झाले आहे.
नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ने जाहीर केलेल्या आर्थिक निकालांमध्ये एक विरोधाभास पाहायला मिळाला आहे. कंपनीचे उत्पन्न २१% नी वाढून ₹३,९६९ कोटी झाले असले, तरी निव्वळ नफ्यात १२% नी घट झाली आहे. मागील वर्षी हा नफा ₹१,५५२ कोटी होता, जो आता ₹१,३६२ कोटींपर्यंत खाली आला आहे.
वाढता खर्च आणि तंत्रज्ञानाचे आव्हान
या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे देशाच्या डिजिटल पेमेंट इन्फ्रास्ट्रक्चरचा वाढता खर्च. कंपनीने मार्केटिंग, डिप्रिसिएशन आणि प्रशासकीय कामांवर मोठा खर्च केला आहे. विशेष म्हणजे, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी लागणारी प्रचंड कॉम्प्युटिंग पॉवर आणि सुरक्षिततेसाठी केलेल्या गुंतवणुकीचा भार कंपनीच्या नफ्यावर पडला आहे.
UPI चा वाढता पसारा
सध्या देशातील एकूण डिजिटल व्यवहारांपैकी ८९% वाटा हा युनिफाईड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) चा आहे. दररोज ८० कोटी पेक्षा जास्त व्यवहार आणि महिन्यात २४ अब्जांहून अधिक ट्रान्झॅक्शन्स हाताळण्यासाठी NPCI ला सातत्याने सर्व्हर क्षमता आणि सुरक्षेवर मोठा खर्च करावा लागत आहे. याव्यतिरिक्त, RuPay कार्ड नेटवर्क आणि IMPS यांसारख्या सेवांमध्येही NPCI चे वर्चस्व कायम आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे संकेत?
NPCI ही जरी एक अनलिस्टेड कंपनी असली, तरी तिची आर्थिक स्थिती सूचीबद्ध बँका आणि फिनटेक कंपन्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. या कंपन्या पूर्णपणे NPCI च्या इन्फ्रास्ट्रक्चरवर अवलंबून आहेत. जर हा खर्च असाच वाढत राहिला, तर भविष्यात मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) पुन्हा लागू करण्याबाबत चर्चा जोर धरू शकते. उच्च-मूल्याच्या UPI व्यवहारांवर ३० बेसिस पॉईंट्सचा MDR लावण्याचा प्रस्ताव सध्या विचाराधीन आहे, ज्याचा परिणाम भविष्यात संपूर्ण डिजिटल पेमेंट इकोसिस्टमच्या नफाक्षमतेवर होऊ शकतो.