भारतातील आघाडीच्या NBFC कंपन्या आता अनसेक्युअर्ड कर्जाकडून गोल्ड-बॅक लोन्सकडे वेगाने वळत आहेत. प्रमुख कंपन्यांचा एकत्रित गोल्ड लोन पोर्टफोलिओ जवळपास दुप्पट होऊन **₹१ लाख कोटींवर** पोहोचला आहे. सुरक्षितता असली तरी, कर्जदारांच्या ओव्हर-लेव्हरेजमुळे धोक्याची घंटाही वाजत आहे.
भारतीय बिगर-बँकिंग वित्तीय कंपन्या (NBFCs) आपल्या कर्ज धोरणात आमूलाग्र बदल करत आहेत. पर्सनल लोनमधील वाढते डिफॉल्ट पाहता, आता कंपन्यांनी गोल्ड-बॅक लोन्सवर लक्ष केंद्रित केले आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या तिमाहीपर्यंत, Bajaj Finance, IIFL Finance, L&T Finance आणि HDB Financial Services यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांचा एकत्रित गोल्ड लोन बुक ₹१ लाख कोटींच्या पार गेला आहे, जो गेल्या वर्षी ₹४८,८३१ कोटी होता.
प्रमुख कंपन्यांची कामगिरी
या क्षेत्रातील वाढ IIFL Finance मध्ये सर्वाधिक दिसून येत आहे. त्यांचे गोल्ड लोन पोर्टफोलिओ वाढून ₹६५,७२९ कोटींवर पोहोचले असून, ते त्यांच्या एकूण मालमत्तेच्या ५३% पेक्षा जास्त आहे. दुसरीकडे, Bajaj Finance ने १०५% ची जबरदस्त वार्षिक वाढ नोंदवत आपला गोल्ड लोन पोर्टफोलिओ ₹२४,१९५ कोटींपर्यंत नेला आहे. L&T Finance सुद्धा आपली उपस्थिती वाढवत असून, छोट्या शहरांमध्ये ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी वर्षाअखेरपर्यंत ८०० शाखांचे जाळे पसरवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
वाढते धोके आणि कर्जदारांची गुणवत्ता
गोल्ड लोन सुरक्षित असले तरी, झपाट्याने होणारी ही वाढ चिंतेची बाब आहे. Piramal Finance च्या माहितीनुसार, गेल्या वर्षभरात वितरित करण्यात आलेल्या एकूण गोल्ड लोनपैकी १५% ते २३% कर्ज अशी लोक घेत आहेत, जे आधीच इतर कर्जांच्या ओझ्याखाली दबलेले आहेत. हे 'डेब्ट ट्रॅप'चे संकेत असून, सोन्याचे भाव अचानक पडल्यास रिकव्हरीच्या प्रक्रियेत अडचणी येऊ शकतात.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
या व्यवसायाचे भविष्य सोन्याच्या किमतीतील स्थिरता आणि कर्जदारांच्या बॅकग्राउंड तपासणीवर अवलंबून आहे. गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांच्या रिपेमेंट रेट्सवर आणि नवीन कर्ज वाटपाच्या निकषांवर बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. ज्या कंपन्या कमीत कमी 'बॅड लोन्स'सह आपला पोर्टफोलिओ वाढवतील, त्या दीर्घकाळ टिकतील.