भारतातील नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्यांच्या (NBFCs) कर्ज वाटपात **24%** वाढ झाली असली तरी, आर्थिक क्षेत्रातील त्यांचा वाटा **12.7%** पर्यंत खाली आला आहे. वाढती स्पर्धा आणि बँकांचे वर्चस्व पाहता, गुंतवणूकदारांनी आता सावध राहणे गरजेचे आहे.
भारतातील नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs) सध्या एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर आहेत. एका बाजूला त्यांच्या व्यवसायात मोठी वाढ होत असताना, दुसऱ्या बाजूला एकूण आर्थिक बाजारातील त्यांचा प्रभाव कमी होताना दिसत आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) ताज्या आकडेवारीनुसार, NBFCs आणि हाऊसिंग फायनान्स कंपन्यांचा आर्थिक क्षेत्रातील वाटा 12.7% वर आला आहे. महामारीपूर्वी हा आकडा 13.9% होता, जो आता कमी झाला आहे. बँका आणि म्युच्युअल फंड्स अधिक वेगाने भांडवल आकर्षित करत असल्याचे हे लक्षण आहे.
व्यवसायातील वाढ आणि वेग
एकूण मार्केट शेअरमध्ये घट झाली असली तरी, वैयक्तिक कामगिरी पाहता NBFCs ने दमदार प्रगती केली आहे. डिसेंबर 2025 अखेरपर्यंत, कंपन्यांनी कर्ज आणि ॲडव्हान्समध्ये 24% ची मोठी वाढ नोंदवली आहे. यातील 75% कर्ज हे सिक्युर्ड (Secured) स्वरूपाचे आहे. विशेष म्हणजे, इंडस्ट्रियल क्रेडिटचा हिस्सा 45.4% इतका मोठा आहे. गेल्या वर्षभरात गोल्ड लोनमध्ये (Gold Loans) चक्क 60% ची वाढ झाली असून, सोन्याच्या वाढत्या किमतींमुळे ग्राहकांची कर्ज घेण्याची क्षमता वाढली आहे. मात्र, दुसरीकडे वाहन कर्जाच्या (Vehicle Loans) मागणीत होणारी घट हे गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेचे कारण ठरू शकते.
आर्थिक स्थिरता आणि सुरक्षितता
NBFC सेक्टरचे आर्थिक आरोग्य सध्या मजबूत दिसत आहे. 2025 च्या अखेरीस ग्रॉस बॅड लोन रेशो (Gross Bad Loan Ratio) घसरून 2.7% वर आला आहे, तर नेट बॅड लोन रेशो 0.9% इतका स्थिर आहे. सर्वात महत्त्वाचा आकडा म्हणजे कॅपिटल-टू-रिस्क वेटेड ॲसेट्स रेशो (CRAR), जो 25.2% वर पोहोचला आहे. आरबीआयच्या 15% च्या मर्यादेपेक्षा हा आकडा खूपच जास्त असल्याने, बाजारातील अनिश्चिततेचा सामना करण्यासाठी सेक्टरकडे मोठी सुरक्षित कवच आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके
येणाऱ्या काळात NBFCs च्या फंडिंग स्ट्रॅटेजीवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. कंपन्यांचे कर्ज घेण्याचे प्रमाण 23.3% नी वाढले आहे, ज्यासाठी ते प्रामुख्याने बँका आणि मार्केट डेप्ट इन्स्ट्रुमेंट्सवर अवलंबून आहेत. बँकिंग प्रणालीशी असलेली ही घट्ट बांधिलकी, व्याजदरांच्या बदलांच्या वेळी जोखमीचे ठरू शकते. त्यामुळे, वाढती स्पर्धा आणि फंडिंगचा खर्च (Funding Cost) या दोन गोष्टी आगामी तिमाहीत या सेक्टरच्या भविष्याची दिशा ठरवतील.