NBFCs मध्ये गोल्ड लोन (Gold Loan) घेणाऱ्या ग्राहकांच्या थकीत खात्यांत मोठी वाढ झाली आहे. Shriram Finance आणि Bajaj Finance च्या 'स्टेज २' एसेट्समध्ये मोठी उडी दिसून येत असूनही, कंपन्यांचा विस्तार जोरात सुरू आहे.
एक काळ असा होता की सुवर्णकर्ज (Gold Loan) हे बँका आणि NBFCs साठी सर्वात सुरक्षित मानले जायचे. मात्र, आता चित्र बदलताना दिसत आहे. अलीकडील आकडेवारीनुसार, कर्जदार ईएमआय (EMI) भरण्यात अपयशी ठरत असल्याने 'स्टेज २' एसेट्समध्ये (ज्या कर्जांचे हप्ते थकीत आहेत) मोठी वाढ झाली आहे.
प्रमुख कंपन्यांची स्थिती
Shriram Finance ने आपल्या एकूण 'स्टेज २' लोनमध्ये तब्बल ७१.१% ची विक्रमी वाढ नोंदवली आहे, ज्यामध्ये गोल्ड लोनचा मोठा वाटा आहे. तसेच, Bajaj Finance ची स्थिती पाहता, त्यांचे 'स्टेज २' गोल्ड एसेट्स ४.५१% पर्यंत पोहोचले आहेत, जे गेल्या वर्षी याच काळात केवळ ०.६५% होते. हे आकडे गोल्ड लोन हे कमी जोखमीचे असते, या दाव्याला मोठा धक्का मानले जात आहे.
कर्जदारांची परिस्थिती आणि रिस्क
Piramal Finance च्या अंदाजानुसार, गोल्ड लोन घेणाऱ्यांपैकी सुमारे १५% ते २३% लोक असे आहेत, जे आधीच इतर कर्जांच्या थकबाकीमध्ये अडकले आहेत. याचा अर्थ लोक आपल्या रोजच्या गरजा आणि जुनी देणी पूर्ण करण्यासाठी गोल्ड लोनचा वापर करत आहेत, ज्यामुळे कर्ज देणाऱ्या संस्थांवरील जोखीम वाढली आहे.
धोरणात्मक बदल: ईएमआय ते बुलेट पेमेंट
या रिस्कला तोंड देण्यासाठी कंपन्या आता ईएमआय आधारित कर्जांऐवजी 'बुलेट रिपेमेंट' (Bullet Repayment) पर्यायाकडे वळत आहेत. यामध्ये मुद्दल आणि व्याज कर्जाच्या शेवटी एकाच वेळी भरावे लागते, ज्यामुळे कर्जदाराला तात्पुरता दिलासा मिळतो.
आक्रमक विस्तार कायम
जोखीम वाढलेली असतानाही कंपन्या आपला विस्तार थांबवायला तयार नाहीत. Bajaj Finance ने दुसऱ्या तिमाहीत ३२१ नवीन शाखा उघडल्या असून, २०२७ च्या अखेरीस २,८०० शाखांचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. तसेच Piramal Finance नेही या आर्थिक वर्षाच्या अखेरीस २०० नवीन शाखा उघडण्याची योजना आखली आहे. गुंतवणूकदारांनी आता या कंपन्यांचे 'स्टेज २' आणि 'स्टेज ३' एसेट्स आणि त्यांच्या provisioning वर बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.