बाजारात घसरण, तरीही म्युच्युअल फंडांचा आर्थिक क्षेत्रावर विश्वास
गेल्या मार्च महिन्यात शेअर बाजारात मोठी पडझड सुरू असतानाही, देशांतर्गत म्युच्युअल फंडांनी (Mutual Funds) आर्थिक क्षेत्रातील (Financial Sector) स्टॉक्समध्ये ₹55,413 कोटींची मोठी गुंतवणूक केली आहे. विशेष म्हणजे, ही रक्कम त्या महिन्यात म्युच्युअल फंडांनी केलेल्या एकूण सेकंडरी मार्केट खरेदीच्या जवळपास 49% इतकी आहे.
बाजारातील घसरणीमागे कारणे काय?
संपूर्ण भारतीय शेअर बाजार मार्च महिन्यात मोठ्या दबावाखाली होता. सेन्सेक्स (Sensex) आणि निफ्टी ५० (Nifty 50) या दोन्ही प्रमुख निर्देशांकांमध्ये 11.5% ची घसरण झाली. याउलट, आर्थिक क्षेत्रातील निर्देशांकांमध्ये जास्त नुकसान झाले. निफ्टी बँक (Nifty Bank) 17% आणि निफ्टी फायनान्शियल सर्व्हिसेस (Nifty Financial Services) 15.6% कोसळले. ही मार्च २०२० नंतरची सर्वात मोठी मासिक घसरण होती. जागतिक पातळीवर अमेरिका, इराण आणि इस्रायलमधील तणाव वाढल्याने महागाईची चिंता वाढली होती. यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीही वाढल्या होत्या. भारताचा 10 वर्षांचा सरकारी रोखे यील्ड (10-year sovereign bond yield) 37 बेसिस पॉइंट्सने वाढून 7% च्या वर गेला, जो एक वर्षातील उच्चांक होता. वाढत्या यील्डमुळे बँकांसारख्या वित्तीय संस्थांना त्यांच्या सरकारी रोख्यांवरील गुंतवणुकीवर 'मार्क-टू-मार्केट' नुकसान होण्याची शक्यता असते.
याव्यतिरिक्त, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) रुपयाला ऐतिहासिक नीचांकी पातळीवरून वाचवण्यासाठी केलेल्या उपाययोजनांमुळे बाजारातील लिक्विडिटी (liquidity) कमी झाली आणि बँकांच्या नफाक्षमतेवर (profitability) ताण आला.
एफआयआयंची विक्री, म्युच्युअल फंडांची खरेदी
या सगळ्या घडामोडींदरम्यान, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) मात्र भारतीय शेअर बाजारातून मोठी विक्री केली. त्यांनी मार्च महिन्यात तब्बल ₹1.26 लाख कोटींचे शेअर्स विकले. यामध्ये आर्थिक क्षेत्रातील शेअर्सचाही मोठा वाटा होता, जिथे एफआयआयंनी जवळपास ₹60,000 कोटींचे शेअर्स विकले. याउलट, म्युच्युअल फंडांनी आर्थिक क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवली.
व्हॅल्युएशन आणि जोखमीचे विश्लेषण
सध्या भारतीय आर्थिक सेवा क्षेत्र अंदाजे 18 पट कमाईवर (earnings) ट्रेड करत आहे. प्रमुख बँकांमध्ये, एचडीएफसी बँक (HDFC Bank) 16x, आयसीआयसीआय बँक (ICICI Bank) 18x व्हॅल्युएशनवर आहेत. वाढत्या बॉण्ड यील्ड्समुळे बँकांच्या पोर्टफोलिओला थेट धोका निर्माण झाला आहे. 100 बेसिस पॉइंट्सची वाढ झाल्यास त्यांच्या बॉण्ड होल्डिंग्सवर मोठे नुकसान होऊ शकते.
पुढे काय?
म्युच्युअल फंडांच्या या सातत्यपूर्ण खरेदीमुळे भारतीय आर्थिक क्षेत्राच्या दीर्घकालीन वाढीच्या क्षमतेवर विश्वास दिसून येतो. मात्र, नजीकच्या काळात भू-राजकीय घटना, महागाई आणि आरबीआयचे धोरण यावर बाजाराची दिशा अवलंबून राहील. विश्लेषकांनी अनेकदा 'होल्ड' किंवा 'न्यूट्रल' रेटिंग दिली आहेत, कारण वाढत्या दरांमुळे व्हॅल्युएशनची चिंता आहे.