नुकत्याच समोर आलेल्या आकडेवारीनुसार, ग्राहकांचा कल आता एफडी (Fixed Deposit) तोडण्यापेक्षा त्यावर कर्ज घेण्याकडे वाढला आहे. ऑगस्ट २०२६ पर्यंत एफडीवर घेतलेल्या कर्जाचा आकडा **२.०४ लाख कोटी रुपयांवर** पोहोचला असून, यात **४३.२%** नी मोठी वाढ झाली आहे.
भारतीय बँकिंग क्षेत्रात सध्या एक महत्त्वाचा ट्रेंड पाहायला मिळत आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) ताज्या आकडेवारीनुसार, ऑगस्ट २०२६ अखेरपर्यंत एफडीवर आधारित कर्जांचे प्रमाण ४३.२% ने वाढून २.०४ लाख कोटी रुपये झाले आहे. विशेष म्हणजे, एकूण बँक क्रेडिटमध्ये केवळ १९.१% वाढ झाली असताना, एफडी लोनची ही वाढ अधिक वेगवान आहे.
एफडी लोनला पसंती का?
अनेकांसाठी अचानक उद्भवलेल्या आर्थिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी एफडी तोडणे हा निर्णय तोट्याचा ठरू शकतो. मुदतपूर्व पैसे काढल्यास बँका पेनल्टी आकारतात आणि ठेवीदाराला मिळणारे व्याजही कमी होते. याउलट, एफडीवर कर्ज घेतल्यास ठेवीदाराला हक्काचे व्याज मिळत राहते आणि आवश्यक वेळी रोख रक्कमही उपलब्ध होते. हे कर्ज सहसा एफडीच्या व्याजदरापेक्षा केवळ काही टक्के अधिक दराने दिले जाते.
बँकांसाठी 'रिस्क-फ्री' व्यवसाय
बँकांच्या दृष्टिकोनातून हे कर्ज पूर्णपणे सुरक्षित (Risk-free) असते. वैयक्तिक कर्जाच्या (Personal Loan) तुलनेत यात डिफॉल्टची भीती नसते, कारण ते ग्राहकाच्या स्वतःच्याच ठेवीवर आधारित असते. कर्ज फेडले नाही तर बँक थेट एफडीच्या रक्कमेतून वसुली करू शकते. यामुळे बँकांसाठी आपली कर्जपुस्तिका (Credit Book) वाढवण्याचा हा एक सोपा मार्ग बनला आहे.
लिक्विडिटी आणि बाजारातील स्थिती
ऑगस्ट २०२६ मध्ये औद्योगिक कर्जाच्या वाढीतही १८.२% ची सुधारणा दिसून आली आहे, जी गेल्या वर्षी केवळ ७% होती. तसेच, विदेशी चलन (FCNR-B) आवक १३२.९८ अब्ज डॉलर्सच्या वर पोहोचल्याने बँकिंग प्रणालीमध्ये पुरेशी तरलता (Liquidity) कायम आहे. गुंतवणूकदार आपल्या दीर्घकालीन ठेवी कायम ठेवून त्यावर कर्ज घेण्याला प्राधान्य देत आहेत, जे ग्राहकांच्या सावध आर्थिक मानसिकतेचे लक्षण आहे.