FD वर कर्ज घ्या, पर्सनल लोनपेक्षा कमी व्याजात मिळवा पैसे!

भारतातील अनेक गुंतवणूकदारांना पैशांची गरज भासल्यास पर्सनल लोन (Personal Loan) आणि फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) वर कर्ज घेणे यापैकी एकाची निवड करावी लागते. पर्सनल लोन हे असुरक्षित कर्ज असते, जे कर्जदाराच्या क्रेडिट हिस्ट्री (Credit History) आणि उत्पन्नावर अवलंबून असते. याउलट, FD वर कर्ज घेणे हे एक सुरक्षित कर्ज (Secured Loan) आहे. कारण बँक FD ला तारण (Collateral) म्हणून ठेवते, त्यामुळे डिफॉल्टचा धोका जवळजवळ शून्य असतो. यामुळे बँका कमी व्याजदरात आणि जलद मंजुरीसह कर्ज देतात.

व्याजदर आणि प्रक्रियात्मक फायदे

FD वर कर्ज घेण्याचा मुख्य फायदा म्हणजे खर्चातील फरक. जर कर्जदार पैसे फेडू शकला नाही, तर बँकेकडे परतफेडीचा एक निश्चित स्रोत असतो. त्यामुळे, या कर्जांवरील व्याजदर सामान्यतः FD वर मिळणाऱ्या व्याजापेक्षा फक्त 0.5% ते 2% जास्त असतो. याउलट, असुरक्षित पर्सनल लोनवर कर्जदाराच्या क्रेडिट प्रोफाइलनुसार 10% ते 20% पेक्षा जास्त व्याजदर आकारला जाऊ शकतो. तसेच, FD वर कर्जासाठी लागणारा वेळ खूप कमी असतो. पैसे आधीच बँकेकडे असल्याने, कागदपत्रांचे काम कमी होते आणि क्रेडिट स्कोर किंवा उत्पन्न तपासण्याची गरज नसते. त्यामुळे तातडीच्या खर्चांसाठी रोख रक्कम मिळवण्याचा हा एक जलद मार्ग आहे.

याशिवाय, कर्जाचा कालावधी संपेपर्यंत FD मध्ये गुंतवणूक करत राहते आणि त्यावर व्याज मिळत राहते. जर एखाद्या व्यक्तीने तातडीने पैसे काढण्यासाठी FD मुदतीपूर्वी तोडली, तर त्याला जमा झालेले व्याज गमवावे लागेल आणि बँकेला दंडही भरावा लागू शकतो. FD वर कर्ज घेतल्यास ही समस्या टाळता येते, कारण FD सक्रिय राहते.

धोके आणि मर्यादा

या फायद्यांसोबतच, या कर्ज प्रकारात काही विशिष्ट धोके देखील आहेत ज्यांकडे गुंतवणूकदारांनी लक्ष देणे आवश्यक आहे. सर्वात मोठा धोका म्हणजे FD तारण म्हणून वापरली जाते. जर कर्जदार कर्ज फेडू शकला नाही, तर बँक थकबाकी वसूल करण्यासाठी FD विकण्याचा अधिकार ठेवते. याचा अर्थ, जर आर्थिक शिस्त राखली नाही, तर कर्जदाराला त्याच्या मुद्दल गुंतवणुकीला मुकावे लागण्याची शक्यता आहे.

यामध्ये काही संरचनात्मक मर्यादा देखील आहेत. कर्जाचा कालावधी साधारणपणे FD च्या मॅच्युरिटी डेटपर्यंतच असतो. जर FD सहा महिन्यांत मॅच्युअर होणार असेल, तर कर्ज त्या मुदतीत फेडावे लागते, जे दीर्घकालीन परतफेड योजना शोधणाऱ्या कर्जदारांसाठी सोयीचे नसू शकते. तसेच, जेव्हा FD तारण म्हणून ठेवली जाते, तेव्हा बँक त्यावर 'lien' (बोजा) टाकते. यामुळे संपूर्ण डिपॉझिट गोठवले जाते, म्हणजेच कर्ज पूर्णपणे फेडले जाईपर्यंत गुंतवणूकदार त्या बचतीचा वापर इतर कामांसाठी किंवा अंशतः काढू शकत नाही.

या पर्यायाचा विचार करणारे गुंतवणूकदार, कर्ज घेण्याचा एकूण खर्च, ज्यात प्रक्रिया शुल्क (Processing Fees) समाविष्ट आहे, याची तुलना FD तोडल्यास गमवावे लागणारे व्याज आणि कर्जावरील व्याजदर यांच्याशी करावी. या सुविधेचा सर्वात प्रभावी वापर अल्पकालीन तरलतेच्या (Short-term Liquidity) गरजांसाठी केला पाहिजे, जिथे कर्जदार FD मॅच्युअर होण्यापूर्वी कर्ज फेडू शकेल याची खात्री आहे.