जागतिक बाजारातील चढ-उतार आणि वाढत्या महागाईच्या पार्श्वभूमीवर, जेफरीज (Jefferies) या ब्रोकरेज फर्मने भारतीय बँकिंग क्षेत्राकडे लक्ष वेधले आहे. फर्मच्या मते, सध्या भारतीय बँकांचे मूल्यांकन (Valuation) कोविड-१९ (COVID-19) साथीच्या काळातील नीचांकी पातळीच्या जवळपास आहे. हा एक आकर्षक गुंतवणुकीचा संकेत मानला जात आहे, जरी जागतिक भू-राजकीय तणाव आणि महागाईसारखे धोके कायम असले तरी.
आकर्षक व्हॅल्युएशनची संधी
जेफरीजच्या अहवालानुसार, भारतीय बँकिंग क्षेत्रातील व्हॅल्युएशन आता कोविड-१९ च्या नीचांकी पातळीच्या जवळ पोहोचले आहे. सध्या निफ्टी बँक इंडेक्स (Nifty Bank index) अंदाजे १.४ पट फॉरवर्ड बुक व्हॅल्यूवर (Forward Book Value) ट्रेड करत आहे. हे आकडे क्षेत्रासाठी एक मजबूत व्हॅल्युएशन केस (Valuation Case) दर्शवतात, म्हणजेच सध्याच्या किमती कदाचित बँकांच्या अंतर्निहित मालमत्तेचे मूल्य किंवा भविष्यातील कमाईची क्षमता पूर्णपणे प्रतिबिंबित करत नाहीत.
उदाहरणार्थ, HDFC बँकेचा P/E रेशो (P/E Ratio) अंदाजे १६.७३-१७.० आहे, ICICI बँकेचा १८.४८, Axis बँकेचा १५.८१-१७.१४, SBI चा १०.७३-१३.३ आणि Kotak Mahindra बँकेचा १९.६९-३१.८४ आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका, जसे की Punjab National Bank (P/E ६.७८-७.८३) आणि Bank of Baroda (P/E ६.८४-७.४५), तर याहूनही कमी P/E वर उपलब्ध आहेत. याउलट, AU Small Finance Bank (P/E २५.६-३१.७४) आणि IDFC First Bank (P/E ३१.५७-३६.५३) सारख्या लहान बँका उच्च मल्टिपल्स (Multiples) दर्शवतात, ज्यामुळे त्यांच्या वाढीच्या अपेक्षा अधिक असल्याचे दिसते.
जागतिक धोक्यांचा कमाईवर परिणाम
मध्य पूर्वेकडील भू-राजकीय तणाव आणि जागतिक स्तरावर वाढती महागाई यामुळे भारतीय बँकांच्या कमाईवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. जेफरीजच्या अंदाजानुसार, यामुळे कर्जाची वाढ मंदावणे (loan growth), नेट इंटरेस्ट मार्जिन (Net Interest Margins) अरुंद होणे, ट्रेझरीतून मिळणारे उत्पन्न कमी होणे आणि क्रेडिट कॉस्ट (Credit Costs) वाढणे यासारख्या समस्या FY27 पर्यंत उद्भवू शकतात. S&P Global Ratings चा अहवाल सांगतो की, तेलाच्या किमतीत सतत वाढ झाल्यास भारताच्या आर्थिक वाढीवर परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे कंपन्यांची कमाई आणि बँकांची मालमत्ता गुणवत्ता (asset quality) खराब होऊ शकते. यामुळे, FY27 पर्यंत बुडीत कर्जाचे प्रमाण ३.५% पर्यंत वाढू शकते.
संभाव्य आव्हाने आणि जोखीम
आकर्षक P/E रेशो असूनही, काही गंभीर धोके देखील आहेत. IndusInd बँकेचा P/E रेशो -३१.४० आहे, जो नकारात्मक EPS दर्शवतो आणि त्यामुळे या बँकेच्या कामकाजाचे काळजीपूर्वक विश्लेषण करणे आवश्यक आहे. Nifty Bank इंडेक्स १.४ पट फॉरवर्ड बुक व्हॅल्यूवर स्वस्त दिसत असला तरी, सरकारी रोख्यांमध्ये (G-secs) क्षेत्राचे असलेले अंदाजे २१% मालमत्ता (मार्च २०२५ नुसार) व्याजदर वाढल्यास मार्क-टू-मार्केट तोटा (Mark-to-Market Losses) घडवू शकते. तसेच, भू-राजकीय अस्थिरतेचा नेमका परिणाम मोजणे कठीण आहे. दीर्घकाळ चालणारे संघर्ष कमोडिटीच्या किमती वाढवू शकतात, ज्यामुळे महागाई आणखी वाढेल आणि विशेषतः असुरक्षित उद्योगांमध्ये किंवा लहान व्यवसायांमध्ये कर्ज बुडण्याची शक्यता वाढेल.
जेफरीजच्या विश्लेषकांनी काही 'बाय' रेटिंग (Buy Rating) असलेल्या स्टॉक्सवरही त्यांचे टार्गेट प्राईस कमी केले आहेत, जे भविष्यातील कमाईबद्दलची अनिश्चितता दर्शवते. उदाहरणार्थ, HDFC बँकेचे टार्गेट प्राईस ₹१,२४० वरून ₹१,०५० पर्यंत कमी केले गेले आहे, तर Kotak Mahindra बँकेचे ₹५३० वरून ₹४५० पर्यंत, जरी 'बाय' रेटिंग कायम असली तरी. हे दर्शवते की विश्लेषक वाढत्या जोखमींचा विचार करत आहेत.
जेफरीजचे टॉप पिक्स (Top Picks)
या सर्व परिस्थितींचा विचार करूनही, जेफरीजने HDFC Bank, Axis Bank, SBI, ICICI Bank आणि Kotak Mahindra Bank या पाच बँकांना त्यांचे टॉप पिक्स म्हणून निवडले आहे. हे मोठे बँकिंग स्टॉक्स त्यांच्या लवचिकतेमुळे आणि विविध वित्तीय सेवांच्या क्षमतेमुळे सध्याच्या बाजारात चांगली कामगिरी करण्याची शक्यता आहे. फर्मच्या 'बाय' रेटिंग आणि कमी केलेल्या टार्गेट प्राईसवरून क्षेत्राच्या दीर्घकालीन क्षमतेवरील त्यांचा विश्वास दिसून येतो. मात्र, गुंतवणूकदारांनी आकर्षक प्रवेश बिंदूंचा (entry points) विचार करताना भू-राजकीय तणाव आणि महागाईच्या तात्काळ दबावांचाही विचार करणे आवश्यक आहे.