Tata Capital, Mahindra Finance आणि Kotak Life Insurance मधील तज्ञांनी विमा क्षेत्रातील मोठ्या बदलांवर प्रकाश टाकला आहे. आता विमा केवळ संरक्षणापुरता मर्यादित न राहता, संपत्ती निर्मिती आणि निवृत्ती नियोजनाचे महत्त्वाचे साधन बनले आहे. विशेषतः, NBFCs आणि बँकांसाठी क्रेडिट लाईफ इन्शुरन्स हा फी इन्कम (Fee Income) मिळवण्यासाठी, कर्ज धोका कमी करण्यासाठी आणि ग्राहक विश्वास वाढवण्यासाठी एक महत्त्वाचा मार्ग ठरत आहे.
विमा क्षेत्रातील मोठा बदल
भारतातील विमा क्षेत्राचे स्वरूप आता वेगाने बदलत आहे. Tata Capital, Mahindra Finance आणि Kotak Life Insurance सारख्या कंपन्यांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी नुकत्याच झालेल्या एका चर्चेत या बदलांवर जोर दिला. पूर्वी विमा म्हणजे केवळ अपघाती मृत्यू किंवा आजारपणातील संरक्षण मानले जायचे. मात्र, आता हे चित्र बदलले असून, विमा उत्पादने आता निवृत्ती नियोजन (Retirement Planning) आणि संपत्ती निर्मितीसाठी (Wealth Creation) उपयुक्त ठरत आहेत.
या बदलांमध्ये नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs) आणि बँका महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. कर्ज देताना 'क्रेडिट लाईफ इन्शुरन्स' (Credit Life Insurance) देण्याचा ट्रेंड वाढत आहे. कर्जाच्या प्रक्रियेतच हा विमा समाविष्ट केला जात आहे.
क्रेडिट लाईफ इन्शुरन्सचे महत्त्व
क्रेडिट लाईफ इन्शुरन्स ही एक विशेष प्रकारची पॉलिसी आहे. जर कर्जदाराचा कर्जाची परतफेड करण्यापूर्वी मृत्यू झाला किंवा तो आर्थिक संकटात सापडला, तर ही विमा पॉलिसी कर्जाची बाकी असलेली रक्कम फेडते. यामुळे कर्जदारांना मानसिक आधार मिळतो, तर कर्ज देणाऱ्या NBFCs आणि बँकांसाठी हा एक धोरणात्मक व्यवसायिक फायदा ठरतो.
कर्जदारांसाठी हा एक 'रिस्क बफर' (Risk Buffer) म्हणून काम करतो. कर्जदार हयात नसल्यास, विमा कंपनी कर्जाची रक्कम फेडते, ज्यामुळे NBFCs किंवा बँकांना डिफॉल्ट किंवा वसुलीसाठी संघर्ष करावा लागत नाही. याशिवाय, हा विमा विकून NBFCs आणि बँकांना 'फी इन्कम' (Fee Income) मिळतो. यामुळे त्यांचे उत्पन्न केवळ कर्जावरील व्याजावर अवलंबून न राहता, विविध मार्गांनी वाढते.
संपत्ती आणि निवृत्ती नियोजनाकडे कल
केवळ सुरक्षेच्या पलीकडे जाऊन, आता विमा उत्पादने लोकांच्या संपत्ती वाढवण्यासाठी आणि निवृत्तीचे नियोजन करण्यासाठी अधिक उपयुक्त ठरत आहेत. भारताची लोकसंख्या आणि मध्यमवर्गाची वाढती संख्या लक्षात घेता, ग्राहक आता असे आर्थिक पर्याय शोधत आहेत जे त्यांना दीर्घकालीन आर्थिक स्थिरता देतील.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
गुंतवणूकदारांसाठी, NBFCs आणि बँकांद्वारे विमा उत्पादनांचे वितरण हा एक महत्त्वाचा कल आहे. विमा वितरणाचा व्यवसाय हा कमी भांडवलात जास्त परतावा देणारा असतो. जेव्हा NBFCs त्यांच्या विद्यमान ग्राहक वर्गाचा वापर करून विमा उत्पादने विकतात, तेव्हा त्यांना जास्त नवीन भांडवल न लावता नफा वाढवता येतो. तसेच, यामुळे ग्राहकांशी असलेले संबंध अधिक दृढ होतात.
गुंतवणूकदारांनी काय तपासावे?
- फी इन्कममधील वाढ: NBFCs आणि बँकांच्या तिमाही निकालांमध्ये 'इतर उत्पन्न' (Other Income) किंवा 'फी-आधारित उत्पन्न' (Fee-based Income) तपासावे. यातून विमा वितरणाचा व्यवसाय किती वाढला आहे, याचा अंदाज येतो.
- वितरण क्षमता: ज्या कंपन्यांची शाखांचे जाळे मोठे आहे किंवा ज्यांचे डिजिटल प्लॅटफॉर्म मजबूत आहेत, त्या कंपन्यांना विमा उत्पादने विकणे सोपे जाते. Mahindra Finance सारख्या कंपन्यांची पोहोच याचे उत्तम उदाहरण आहे.
- उत्पादनांचे मिश्रण: कंपन्या ग्राहकांना केवळ साध्या संरक्षण उत्पादनांकडून अधिक जटिल संपत्ती आणि निवृत्ती नियोजनाच्या उपायांकडे यशस्वीपणे वळवू शकतात का, यावर लक्ष ठेवावे. अशा उत्पादनांवर जास्त प्रीमियम आणि चांगला नफा मिळतो.
- नियामक बदल (Regulatory Changes): विमा नियामक IRDAI कडून येणारे कोणतेही नवीन नियम किंवा कमिशन स्ट्रक्चरमधील बदल या व्यवसायावर थेट परिणाम करू शकतात.