भारताच्या गोल्ड लोन मार्केटमध्ये सध्या मोठी तेजी पाहायला मिळत आहे. प्रमुख NBFCs च्या आक्रमक विस्तारामुळे कर्जाचे प्रमाण **८४%** नी वधारले आहे. मात्र, **०.२%** इतका कमी NPA आकडा असूनही, तज्ज्ञांनी वाढत्या आर्थिक तणावाकडे लक्ष वेधले आहे.
भारतातील गोल्ड लोन क्षेत्राचा चेहरामोहरा पूर्णपणे बदलत आहे. एकेकाळी Muthoot Finance आणि Manappuram Finance सारख्या कंपन्यांचे वर्चस्व असलेल्या या मार्केटमध्ये आता मोठ्या NBFCs नी आक्रमक एन्ट्री केली आहे. असुरक्षित पर्सनल लोन आणि मायक्रोफायनान्सच्या तुलनेत गोल्ड लोन सुरक्षित वाटत असल्याने वित्तीय संस्थांचा याकडे कल वाढला आहे.\n\n### सोन्याच्या दरांमुळे विस्तार\n\nया तेजीचे मुख्य कारण म्हणजे सोन्याच्या दरांमध्ये झालेली विक्रमी वाढ. २०२४ च्या मध्यास सुमारे ६९,००० रुपये (प्रति १० ग्रॅम) असलेले दर थेट १.५४ लाख रुपयांवर पोहोचले आहेत. यामुळे ग्राहकांना अतिरिक्त सोने न देताही मोठी कर्ज मर्यादा मिळत आहे, तर सावकारांसाठी कोलॅटरल (तारण) अधिक सुरक्षित झाले आहे.\n\n### NPA च्या आकडेवारीमागचे सत्य\n\nक्षेत्राचा NPA दर ०.२% इतका कमी दिसत असला, तरी गुंतवणूकदारांनी सावध राहण्याची गरज आहे. कर्जाचे पोर्टफोलिओ वेगाने वाढत असल्यामुळे NPA चे प्रमाण कृत्रिमरित्या कमी दिसत असावे, अशी शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. आकडेवारीनुसार, गेल्या काही तिमाहीत ५०% पेक्षा जास्त कर्जे ही तीन महिन्यांपेक्षा कमी कालावधीसाठी घेण्यात आली आहेत. याचा अर्थ लोक गरजेपोटी नाही, तर दैनंदिन खर्चासाठी पुन्हा पुन्हा सोने गहाण ठेवून कर्ज (Rolling over debt) घेत आहेत.\n\n### भविष्यातील जोखीम\n\nआतापर्यंत या व्यवसायाची नफाक्षमता सोन्याच्या वाढत्या दरांवर अवलंबून होती. मात्र, जर सोन्याचे दर स्थिर झाले किंवा खाली आले, तर लेंडर्सना मोठे धक्के बसू शकतात. आगामी काळात कंपन्या सोन्याच्या मूल्यापेक्षा ग्राहकांच्या क्रेडिट प्रोफाइलकडे किती लक्ष देतात, यावरच या क्षेत्राचे भवितव्य अवलंबून असेल.