भारतीय फार्मा आणि हेल्थकेअर क्षेत्रात सध्या कंपन्यांचे एकत्रीकरण (Consolidation) वेगाने सुरू आहे. प्रायव्हेट इक्विटी फर्म्स आणि मोठ्या फार्मा कंपन्या 'Buy-and-Build' मॉडेलद्वारे आपला विस्तार करत आहेत, मात्र गुंतवणूकदारांनी वाढत्या कर्जाच्या जोखमीकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
भारतीय फार्मा आणि हेल्थकेअर उद्योगाच्या वाढीच्या पद्धतीत मोठा बदल दिसून येत आहे. कंपन्या आता केवळ सेंद्रिय (Organic) वाढीवर अवलंबून न राहता 'Buy-and-Build' धोरणाचा वापर करत आहेत. यामध्ये एका पायाभूत कंपनीला विकत घेऊन त्यात टप्प्याटप्प्याने लहान कंपन्या विलीन केल्या जात आहेत, जेणेकरून सप्लाय चेनवर नियंत्रण मिळवता येईल आणि खर्च कमी करता येईल.
प्रायव्हेट इक्विटीचा मोठा रोल
KKR सारख्या प्रायव्हेट इक्विटी फर्म्स या ट्रेंडमध्ये आघाडीवर आहेत. Medicover, Baby Memorial Hospital आणि HCG सारख्या हॉस्पिटल चेनना एकत्र करून एक मोठे नेटवर्क उभे केले जात आहे. तसेच, ChrysCapital ने Novartis India मधील स्टेकचा वापर करून पोर्टफोलिओ मजबूत केला आहे. टियर-२ आणि टियर-३ शहरांमध्ये वाढत्या मागणीचा फायदा घेण्यासाठी ही रणनीती आखली जात आहे.
फार्मा कंपन्यांची आक्रमक पावले
Torrent Pharmaceuticals आणि Mankind Pharma सारख्या दिग्गज कंपन्या स्थानिक मालमत्ता खरेदी करून ठराविक 'थेरप्युटिक' क्षेत्रांत आपला दबदबा वाढवत आहेत. तसेच, युरोप आणि इतर उदयोन्मुख बाजारपेठांमध्ये 'ऑन्कोलॉजी', 'बायोलॉजिक्स' आणि 'बायोसिमिलर्स' क्षेत्रात कंपन्या विस्तार करत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
मोठ्या अधिग्रहणांमुळे कंपन्यांवर कर्जाचा डोंगर वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. वेगवेगळ्या व्यवसायांचे एकत्रीकरण करताना येणारे सांस्कृतिक अडथळे आणि व्यवस्थापनाची ओढाताण यामुळे नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. जर कंपन्यांनी मालमत्तेसाठी प्रमाणाबाहेर किंमत मोजली, तर भविष्यात त्याचा परताव्यावर नकारात्मक परिणाम होईल. त्यामुळे, कंपन्यांचे 'Debt-to-Equity' रेशो आणि इंटिग्रेशनमधील यश या गोष्टींकडे गुंतवणूकदारांनी बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.