२०२६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत भारतीय फिनटेक स्टार्टअप्सनी **$२.२ बिलियन** (सुमारे १८,५०० कोटी रुपये) इतका निधी उभारला आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत यात **१४%** वाढ झाली असली तरी, एकूण डिल्सची संख्या **४१%** ने घसरली आहे. गुंतवणूकदार आता नवख्या कंपन्यांऐवजी प्रस्थापित कंपन्यांवरच अधिक विश्वास दाखवत आहेत.
भारतीय फिनटेक इकोसिस्टममध्ये २०२६ मध्ये भांडवलाचा ओघ आणि व्यवहारांची संख्या यात मोठी तफावत दिसून येत आहे. नऊ महिन्यांत $२.२ बिलियन निधी उभारला गेला असला तरी, एकूण व्यवहार केवळ १५३ वर आले आहेत. याचा अर्थ स्पष्ट आहे—गुंतवणूकदार आता अत्यंत निवडक झाले आहेत.
प्रस्थापित कंपन्यांवर गुंतवणूकदारांचा भर
या निधीचा मोठा हिस्सा नवख्या स्टार्टअप्सऐवजी मॅच्युअर कंपन्यांकडे वळला आहे. एकूण भांडवलाच्या ६७% वाटा हा 'लेट-स्टेज' फंडिंगचा आहे. CRED मध्ये झालेली $५४० मिलियनची मोठी गुंतवणूक हे याचे उत्तम उदाहरण आहे. केवळ पाच मोठ्या व्यवहारांनी एकूण फंडिंगपैकी जवळपास निम्म्या रकमेवर कब्जा केला आहे, जे सध्याच्या मार्केटमधील जोखीम न घेण्याच्या वृत्तीचे दर्शन घडवते.
कुठे होत आहे गुंतवणूक?
डिजिटल लेंडिंग आणि पेमेंट्स हे क्षेत्र आजही गुंतवणुकीचे केंद्र आहे. डिजिटल लेंडिंगला $८०९ मिलियन तर पेमेंट्स क्षेत्राला $७७६ मिलियन निधी मिळाला आहे. तसेच 'इन्व्हेस्टटेक' (InvestTech) क्षेत्रानेही $४५० मिलियन आकर्षित केले आहेत. भौगोलिकदृष्ट्या, बेंगळुरू हे शहर फिनटेकचे हब बनले असून, देशातील एकूण फंडिंगपैकी ६२% वाटा एकट्या बेंगळुरूने पटकावला आहे.
भविष्यातील आव्हाने
सध्याच्या आकडेवारीनुसार, सीड-स्टेज आणि अर्ली-स्टेज स्टार्टअप्ससाठी निधी मिळवणे अत्यंत कठीण झाले आहे. तसेच मर्जर आणि अक्विझिशनच्या व्यवहारांमध्ये ४५% घट झाली आहे. ऑगस्ट २०२६ मध्ये Augmont Enterprises चा ₹८२५ कोटींचा आयपीओ (IPO) बाजारात आला असला, तरी छोट्या स्टार्टअप्ससाठी एक्झिटचे मार्ग मर्यादित झाले आहेत. आता या कंपन्यांचे नफा कमावण्याचे प्रमाण आणि नियामक नियमांचे (Regulatory norms) पालन करणे हेच गुंतवणूकदारांसाठी प्रमुख मॉनिटरेबल मुद्दे ठरतील.