भारतातील क्रेडिट कार्ड मार्केटमध्ये एक मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. ग्राहक आता वेळेवर बिल भरण्याला प्राधान्य देत असल्याने बँकांना त्यांच्या बिझनेस मॉडेलमध्ये बदल करावा लागत आहे.
भारतीय बँकिंग क्षेत्रात क्रेडिट कार्ड व्यवसायाचे स्वरूप वेगाने बदलत आहे. आतापर्यंत बँकांचा नफा प्रामुख्याने अशा ग्राहकांवर अवलंबून होता जे आपली थकीत रक्कम पूर्ण भरण्याऐवजी ती पुढच्या महिन्यावर ढकलत असत, ज्याला 'रिव्हॉल्व्हर' (Revolvers) म्हटले जाते. मात्र, आता आर्थिक साक्षरता वाढल्याने अनेक ग्राहक वेळेवर पेमेंट करत आहेत, ज्यामुळे बँकांच्या या हाय-इंटरेस्ट इन्कमला मोठा फटका बसला आहे.\n\n### बँकांचा नवा प्लॅन काय आहे?\nबँकांनी उत्पन्नाचे हे नुकसान भरून काढण्यासाठी आता 'ईएमआय' (EMI) पर्यायाचा जोरदार प्रचार सुरू केला आहे. मोठ्या खरेदीला हप्त्यांमध्ये रूपांतरित केल्यामुळे बँकांना अधिक स्थिर आणि खात्रीशीर उत्पन्न मिळते. यासोबतच, जॉइनिंग फी, अॅन्युअल फी आणि मर्चंट कमिशनद्वारे नफा टिकवून ठेवण्याचा बँकांचा प्रयत्न आहे.\n\n### SBI Cards चे उदाहरण\nया बदलाची तीव्रता SBI Cards च्या डेटामध्ये स्पष्ट दिसते. २०२० च्या सुरुवातीला जे रिव्हॉल्व्हर प्रमाण ४०% होते, ते आता घसरून २२% वर आले आहे. केवळ रिव्हॉल्व्हरच नव्हे, तर एकूण इंटरेस्ट-अर्निंग रिसीव्हेबल्समध्येही घट झाली आहे.\n\n### गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात ठेवावे?\nगुंतवणूकदारांनी केवळ क्रेडिट कार्डच्या स्पेंडिंग व्हॉल्युमवर लक्ष न देता, कंपनीची 'अर्निंग क्वालिटी' तपासणे गरजेचे आहे. जर रिव्हॉल्व्हर संख्या कमी झाली, तर नेट इंटरेस्ट मार्जिन (NIM) वर दबाव वाढू शकतो. तसेच, EMI लोंस हे वैयक्तिक कर्जासारखे असल्याने, ग्राहकांची परतफेड करण्याची क्षमता (Asset Quality) तपासणे भविष्यात अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.