Boston Consulting Group च्या एका ताज्या रिपोर्टनुसार, भारतीय बँकिंग क्षेत्र 'एजेंटिक एआय'चा वापर करून आपला ऑपरेशनल खर्च **40%** पर्यंत कमी करू शकते. या तंत्रज्ञानामुळे **40 कोटी** नवीन ग्राहकांना पतपुरवठा करणे शक्य होणार असले तरी, गुंतवणूकदारांनी सायबर सुरक्षेसारख्या जोखमींकडेही लक्ष देणे गरजेचे आहे.
भारतीय बँकिंग क्षेत्राचा 'रिटर्न ऑन इक्विटी' (ROE) सध्या 14.9% आहे, जो जागतिक सरासरी 10.3% पेक्षा चांगला असला तरी, गेल्या दशकापासून उत्पादकता (Productivity) वाढ केवळ 1% वर स्थिरावली आहे. 'FIBAC 2026' परिषदेत सादर करण्यात आलेल्या 'विनिंग इन द एआय इरा' या रिपोर्टनुसार, बँका आता केवळ प्रश्नांची उत्तरे देणाऱ्या एआयच्या पुढे जाऊन 'एजेंटिक एआय'कडे वळत आहेत. हे तंत्रज्ञान स्वायत्तपणे कामे करू शकते, ज्यामुळे ऑपरेशनल खर्च 40% ते 60% पर्यंत कमी होऊ शकतो.\n\n### नवीन ग्राहकांना पतपुरवठा (Credit Expansion)\n\nहे तंत्रज्ञान केवळ खर्चात कपात करणार नाही, तर वाढीचे एक इंजिन म्हणूनही काम करेल. जीएसटी फाईलिंग आणि ट्रान्झॅक्शन हिस्ट्री सारख्या पर्यायी डेटाचा वापर करून, ज्यांच्याकडे पारंपरिक क्रेडिट स्कोअर नाही अशा 40 कोटी लोकांना औपचारिक पतपुरवठा प्रणालीत आणता येईल. यामुळे दुर्गम भागातील ग्राहकांपर्यंत पोहोचणे बँकांसाठी आर्थिकदृष्ट्या व्यवहार्य ठरेल आणि क्रॉस-सेलिंगमध्ये 10% ते 20% वाढ होऊ शकेल.\n\n### अंमलबजावणीतील आव्हाने आणि गुंतवणूकदारांसाठी धोके\n\nएआय धोरण सुरू करणाऱ्या 90% आर्थिक नेत्यांपैकी केवळ 10% लोकच ते पूर्णपणे अंमलात आणू शकले आहेत. ही तफावत गुंतवणूकदारांसाठी एक मोठी जोखीम आहे. डेटा सज्जता आणि पायाभूत सुविधांव्यतिरिक्त, 60% कार्यकारी अधिकाऱ्यांनी फ्रॉड आणि ऑपरेशनल जोखमींवर चिंता व्यक्त केली आहे. तंत्रज्ञानावरील वाढता खर्च आणि सायबर सुरक्षेतील त्रुटी भविष्यात नफ्यावर दबाव आणू शकतात, त्यामुळे बँकांना वेगवान नाविन्य आणि दीर्घकालीन सुरक्षितता यांच्यात समतोल राखावा लागेल.