भारतातील वेल्थ मॅनेजमेंट क्षेत्राचा विस्तार वेगाने होणार असून, २०२५ मधील १७१ अब्ज डॉलरवरून ते २०३४ पर्यंत ४३६ अब्ज डॉलरवर पोहोचेल असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. यात **१०.६%** चा वार्षिक वाढीचा दर (CAGR) दिसून येईल.
भारतीय वेल्थ मॅनेजमेंट उद्योगाचा आकार पुढील दशकात दुप्पट होणार आहे. Emkay Wealth Management च्या अहवालानुसार, २०२५ मधील १७१ अब्ज डॉलरवरून हे क्षेत्र २०३४ पर्यंत ४३६ अब्ज डॉलरच्या विक्रमी स्तरावर पोहोचेल. भारतीय घरांच्या बचतीच्या पद्धतीत होत असलेला हा एक मोठा संरचनात्मक बदल आहे.
संपत्ती वाढीची प्रमुख कारणे
या १०.६% सीएजीआर वाढीमागे बचतीचे 'फायनान्शियलायझेशन' हे मुख्य कारण आहे. दशकांपासून भारतीय कुटुंबे सोने, रिअल इस्टेट आणि बँक ठेवींमध्ये गुंतवणूक करत होती, परंतु आता हा कल इक्विटी, म्युच्युअल फंड आणि प्रोफेशनली मॅनेज केलेल्या उत्पादनांकडे वळत आहे. केवळ श्रीमंत गुंतवणूकदारच नव्हे, तर मध्यमवर्गीय गुंतवणूकदारही आता शिस्तबद्ध गुंतवणुकीचा मार्ग स्वीकारत आहेत.
डिजिटल प्लॅटफॉर्म्सच्या वाढीमुळे कमी खर्चात गुंतवणुकीचे पर्याय उपलब्ध झाले आहेत, ज्यामुळे सामान्य गुंतवणूकदारांनाही आता प्रोफेशनल सल्ला घेणे सोपे झाले आहे.
गुंतवणूकदारांची बदलती पसंती आणि जोखीम
आताचे श्रीमंत गुंतवणूकदार केवळ पारंपारिक गुंतवणुकीवर अवलंबून न राहता पोर्टफोलिओ मॅनेजमेंट सर्व्हिसेस (PMS), अल्टरनेटिव्ह इन्व्हेस्टमेंट फंड्स आणि प्री-IPO संधींकडे वळत आहेत. याशिवाय, फॅमिली ऑफिसेसची संख्या वाढत असून ती वारसाहक्क नियोजनावर (Succession Planning) भर देत आहेत. परदेशी बाजारात गुंतवणुकीसाठी GIFT IFSC सारख्या प्लॅटफॉर्म्सचा वापरही आता वाढत आहे.
मात्र, या क्षेत्रात काही आव्हानेही आहेत. भू-राजकीय अस्थिरता (Geopolitical uncertainty), उर्जेच्या किमतीतील चढ-उतार आणि जागतिक धोरणे पोर्टफोलिओवर परिणाम करू शकतात. अशा परिस्थितीत, गुंतवणूकदारांनी फिक्स्ड इन्कममध्ये दीर्घकालीन गुंतवणुकीपेक्षा 'अक्रूअल-ओरिएंटेड' आणि 'परफॉर्मिंग-क्रेडिट' धोरणांकडे अधिक लक्ष दिले पाहिजे.