गुरुवारी भारतीय शेअर बाजारात सुरुवातीची तेजी टिकू शकली नाही. बीएसई सेन्सेक्स १३५.०३ अंकांनी घसरून ७५,१८४.३६ वर बंद झाला, तर निफ्टी ५० ४.३० अंकांनी खालावून २३,७८९.०० वर पोहोचला.
या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) कडून संभाव्य व्याजदर वाढीची भीती. वाढत्या महागाईच्या चिंतेमुळे आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे ही भीती निर्माण झाली आहे. ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमती $१०४ प्रति बॅरलवर आल्या असल्या तरी, मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय तणावामुळे पुरवठा विस्कळीत होण्याची चिंता कायम आहे.
स्टँडर्ड चार्टर्डमधील अर्थतज्ज्ञांच्या मते, वाढत्या महागाईच्या धोक्यांमुळे RBI जूनपासून व्याजदर वाढवू शकते. त्यामुळे, कच्च्या तेलाच्या किमतीतील घट आणि संभाव्य मौद्रिक धोरणातील कडकपणा यांच्यातील समतोल साधताना बाजार दिसत आहे.
गुरुवारी सेन्सेक्सच्या साप्ताहिक डेरिव्हेटिव्ह एक्स्पायरीमुळे बाजारात अस्थिरता वाढली. जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्सचे संशोधन प्रमुख विनोद नायर यांनी सांगितले की, उत्पादन क्षेत्रातील कमकुवत आकडेवारीमुळे देखील बाजारात सावधगिरीचे वातावरण दिसून आले. मे महिन्यात भारताचा HSBC मॅन्युफॅक्चरिंग PMI ५४.३ पर्यंत घसरला, जो एप्रिलमधील ५४.७ पेक्षा कमी आहे.
आर्थिक वाढीचा हा कमकुवत कल आणि संभाव्य व्याजदर वाढीमुळे रुपयाच्या कामगिरीवरही परिणाम झाला. रुपया जवळपास दोन आठवड्यांतील सर्वोत्तम एकदिवसीय वाढ नोंदवूनही, डीबीएस बँकेच्या विश्लेषकांच्या मते, येत्या काही महिन्यांत रुपया ९५-१०० पर्यंत घसरू शकतो. याचे कारण परकीय गुंतवणूकदारांचे सततचे पैसे काढणे आणि भारताची चालू खात्यावरील तूट (Current Account Deficit) हे आहे.
या दरम्यान, स्मॉल-कॅप आणि मिड-कॅप निर्देशांकांमध्ये काही प्रमाणात सुधारणा दिसली. मात्र, इन्फोसिस, टेक महिंद्रा आणि टीसीएस यांसारख्या आयटी कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये घसरण झाली. याउलट, बँकिंग आणि निवडक औद्योगिक क्षेत्रातील शेअर्समध्ये वाढ दिसून आली.
भारतीय बाजारासाठी सर्वात मोठा धोका म्हणजे कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि त्यावर RBI चे मौद्रिक धोरण. भारताची सुमारे ९०% तेल आयात अवलंबित्व पाहता, तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे महागाई, रुपयाची स्थिरता आणि कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो.
स्टँडर्ड चार्टर्डने चालू आर्थिक वर्षात ५० बेसिस पॉईंट्स व्याजदर वाढीचा अंदाज वर्तवला आहे, जी जूनमध्ये सुरू होऊ शकते. डीबीएस बँकेने वर्तवल्याप्रमाणे रुपयाची ९५-१०० पर्यंत घसरण झाल्यास आयातित महागाई वाढेल आणि व्यापार तूटही वाढेल. मॅन्युफॅक्चरिंग PMI मधील घसरण आर्थिक वाढीसाठी एक धोका दर्शवते, ज्यामुळे 'स्टॅगफ्लेशन-लाइट' परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
परकीय पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) फेब्रुवारी अखेरीसपासून $२२ अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणूक काढून घेतली आहे, ज्यामुळे बाजारात सावधगिरीचे वातावरण आहे.
RBI व्याजदर वाढीचा निर्णय घेताना महागाईचे आकडे, विशेषतः कच्च्या तेलाच्या किमती आणि रुपयाची वाटचाल यावर लक्ष ठेवेल, असे विश्लेषकांचे मत आहे. जूनमध्ये व्याजदर वाढण्याची शक्यता बाजाराच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचा घटक राहील.
एचएसबीसी फ्लॅश इंडिया कंपोझिट PMI नुसार, खाजगी क्षेत्र विस्तार क्षेत्रात असले तरी, वाढ मंदावली आहे, विशेषतः उत्पादन क्षेत्रात. रुपयाची स्थितीही चिंताजनक असून, डॉलरच्या तुलनेत आणखी घसरण अपेक्षित आहे.
जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्सच्या मते, चौथ्या तिमाहीतील कंपन्यांचे निकाल काही स्टॉक-विशिष्ट संधी देऊ शकतात, परंतु बाजाराची एकूण दिशा जागतिक बातम्या, वस्तूंच्या किमती आणि चलनातील हालचालींवर अवलंबून राहील.
