सायबर धोके रोखण्यासाठी सरकारने बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्राला 'क्वांटम-रेझिस्टंट' एनक्रिप्शन आणि एआय (AI) सुरक्षा प्रोटोकॉल अवलंबण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत.
भारत सरकारने बँकिंग, फायनान्शिअल सर्व्हिसेस आणि इन्शुरन्स (BFSI) क्षेत्राला आता 'क्रिटिकल इन्फॉर्मेशन इन्फ्रास्ट्रक्चर' म्हणून घोषित केले आहे. यामुळे सायबर सुरक्षेच्या मानकांमध्ये मोठे बदल अनिवार्य झाले आहेत. बँका आता अशा तंत्रज्ञानाचा वापर करतील जे भविष्यातील प्रगत सायबर हल्ल्यांना रोखण्यास सक्षम असतील.
हॅर्वेस्ट नाऊ, डिक्रिप्ट लेटर (HNDL) चा धोका
सायबर हल्लेखोर सध्या बँकिंग डेटा चोरून तो साठवून ठेवत आहेत, जेणेकरून भविष्यात प्रगत क्वांटम कॉम्प्युटिंगच्या सहाय्याने तो डिक्रिप्ट करता येईल. या 'हॅर्वेस्ट नाऊ, डिक्रिप्ट लेटर' (HNDL) पद्धतीला शह देण्यासाठी आता बँकांना 'पोस्ट-क्वांटम क्रिप्टोग्राफी'कडे वळावे लागणार आहे.
SBI आणि RBI ची भूमिका
या सुरक्षा मानकांचे नेतृत्व State Bank of India (SBI) चे चेअरमन करत आहेत. तसेच, Reserve Bank of India ने यासाठी Q-SAFE (Quantum Secure and Adaptive Financial Ecosystem) नावाची एक तज्ज्ञ समिती स्थापन केली आहे, जी सुरक्षेच्या रोडमॅपवर लक्ष ठेवून असेल.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
हा बदल बँकांसाठी तांत्रिकदृष्ट्या आव्हानात्मक आहे. जुन्या सिस्टीम्स (Legacy Systems) बदलण्यासाठी बँकांना मोठ्या प्रमाणात IT Spend करावा लागणार आहे. यामुळे अल्पकाळात बँकांचा ऑपरेटिंग खर्च वाढू शकतो, ज्याचा थेट परिणाम त्यांच्या नफ्यावर होऊ शकतो. येणाऱ्या काळात बँकांचे व्यवस्थापन या गुंतवणुकीचा बॅलन्स शीटवर होणारा परिणाम कसा हाताळतात, याकडे शेअर बाजारातील तज्ज्ञांचे लक्ष असेल. यासोबतच, बँकांना 'क्रिप्टो-अॅजिलिटी' आणि एआय-आधारित धोक्यांपासून बचाव करण्यासाठी अधिक सतर्क राहावे लागणार आहे.
