२०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत भारतातील विलीनीकरण आणि अधिग्रहण (M&A) बाजार **$27.9 अब्ज** पर्यंत पोहोचला आहे, जो चार वर्षांतील सर्वाधिक आहे. मोठ्या आंतरराष्ट्रीय डीलमुळे (cross-border deals) ही वाढ झाली असून, औषधनिर्माण आणि उत्पादन क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित झाले आहे.
भारतीय M&A बाजारात अभूतपूर्व तेजी
एप्रिल ते जून २०२६ या तिमाहीत भारतीय विलीनीकरण आणि अधिग्रहण (M&A) क्षेत्रात मोठी उसळी पाहायला मिळाली. एकूण व्यवहार मूल्य $27.9 अब्ज पर्यंत पोहोचले, जे गेल्या चार वर्षांतील सर्वाधिक आहे. या ट्रेंडमध्ये लहान डीलऐवजी मोठ्या आणि धोरणात्मक अधिग्रहणांवर (strategic acquisitions) कंपन्या भर देत असल्याचे दिसून येते.
सन फार्मास्युटिकल इंडस्ट्रीजची $11.8 अब्जची डील
या तिमाहीतील सर्वात मोठी डील म्हणजे सन फार्मास्युटिकल इंडस्ट्रीजने $11.8 अब्ज मध्ये ऑर्गॅनॉन अँड को. (Organon & Co.) चे केलेले अधिग्रहण. हा व्यवहार भारतातील फार्मा कंपनीने केलेली आतापर्यंतची सर्वात मोठी आंतरराष्ट्रीय खरेदी आहे. या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय विस्तारातून सन फार्मा आपली जागतिक पोहोच आणि उत्पादन श्रेणी वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. मात्र, अशा मोठ्या डीलमुळे कंपनीवर कर्जाचा बोजा वाढू शकतो आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ऑपरेशन्सचे एकत्रीकरण (integration) करणे हे एक मोठे आव्हान असू शकते.
क्षेत्रांनुसार बदल आणि बाजारातील गतिशीलता
एकूण मूल्यापैकी 84% आंतरराष्ट्रीय डीलचे (outbound deals) होते, तरीही देशांतर्गत डीलचे प्रमाण 64% होते. यावरून असे दिसून येते की मोठ्या कंपन्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विस्तार करत असताना, देशांतर्गत कंपन्या देखील बाजारपेठेत आपले स्थान निर्माण करण्यासाठी M&A मध्ये सक्रिय आहेत. आरोग्यसेवा, औषधनिर्माण आणि बायोटेक्नॉलॉजी या क्षेत्रांमध्ये सर्वाधिक व्यवहार झाले. याशिवाय, उत्पादन आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रातही मोठी गुंतवणूक झाली, जी औद्योगिक वाढ दर्शवते.
दुसरीकडे, प्रायव्हेट इक्विटी (Private Equity) गुंतवणुकीत घट झाली असून, मागील तिमाहीच्या तुलनेत डील व्हॉल्यूममध्ये 22% ची घट झाली. जरी प्रायव्हेट इक्विटी फर्म्स कमी डील करत असल्या तरी, प्रति डील सरासरी रक्कम वाढत आहे, जे दर्शवते की ते आता सुरुवातीच्या टप्प्यातील कंपन्यांऐवजी मोठ्या आणि प्रस्थापित कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्यास प्राधान्य देत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी, कंपन्या या मोठ्या विस्तारांशी संबंधित कर्ज आणि एकत्रीकरणाचा खर्च कसा व्यवस्थापित करतात हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. या डीलचे यश भविष्यात कंपन्या अपेक्षित नफा आणि सिर्जी (synergies) मिळवू शकतात की नाही यावर अवलंबून असेल. भागधारकांनी व्यवस्थापनाच्या पुढील कमाई कॉल्समध्ये (earnings calls) आंतरराष्ट्रीय अधिग्रहणांच्या एकत्रीकरणाची प्रगती, रोख प्रवाहावर होणारा परिणाम आणि या मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीमुळे लाभांश धोरण किंवा कर्ज कमी करण्याच्या योजनांमध्ये कोणताही बदल होतो का, यावर लक्ष ठेवले पाहिजे.