जुलै २०२६ पर्यंत भारतातील बिगर बँकिंग वित्तीय कंपन्यांच्या (NBFCs) गोल्ड लोन पोर्टफोलिओमध्ये **६८.५%** ची जोरदार वाढ नोंदवण्यात आली असून, ही रक्कम **₹३.५४ लाख कोटींपर्यंत** पोहोचली आहे.
तेजीची मुख्य कारणे
सोन्याच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ हे या तेजीमागचे सर्वात मुख्य कारण आहे. सोन्याच्या दागिन्यांचे मूल्य वाढल्यामुळे कर्जदारांना आपली कौटुंबिक मालमत्ता न विकता अधिक कर्ज मिळवणे सोपे झाले आहे. लहान उद्योजक आणि तातडीने भांडवल हवे असलेल्या व्यक्तींसाठी हे एक पसंतीचे साधन ठरत आहे. अनसिक्युअर्ड लोनच्या तुलनेत गोल्ड लोनची प्रक्रिया जलद असल्याने NBFCs चा मार्केटमधील वाटा वेगाने वाढत आहे.
RBI चे कडक नियम
या क्षेत्रात वाढ होत असली तरी, RBI ने एप्रिल २०२६ पासून अधिक कडक नियमावली लागू केली आहे. यामध्ये लोन-टू-व्हॅल्यू (LTV) रेशो, मालमत्तेचे मूल्यांकन आणि लिलाव प्रक्रियेत सुसूत्रता आणण्यावर भर देण्यात आला आहे. Muthoot Finance आणि Manappuram Finance सारख्या मोठ्या कंपन्यांना आता त्यांचे ऑपरेशन्स आणि गव्हर्नन्स अधिक पारदर्शक ठेवावे लागणार आहेत, तरच ते बाजारातील स्थान टिकवून ठेवू शकतील.
बाजारातील आव्हाने
बँकांचा गोल्ड लोन पोर्टफोलिओ ₹५.५२ लाख कोटींवर असला तरी, NBFCs ची वाढ अधिक आक्रमक आहे. मात्र, ऑक्टोबर २०२६ मध्ये RBI ने रेपो रेट ५.५% पर्यंत वाढवल्याने कर्जाचा निधी महाग झाला आहे. याचा थेट परिणाम मार्जिनवर होण्याची शक्यता आहे. याशिवाय, जुने कर्ज फेडण्यासाठी नवीन कर्ज घेणाऱ्यांची (Repeat Borrowers) संख्या वाढणे आणि सोन्याच्या किमतीतील अस्थिरता हे गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेचे विषय आहेत.