भारतातील गोल्ड लोन मार्केटने दोन वर्षांत **4.4 पटीने** झेप घेत **₹5.52 लाख कोटींचा** टप्पा गाठला आहे. बँका आता असुरक्षित कर्जांऐवजी सोने गहाण ठेवून कर्ज देण्यावर अधिक भर देत आहेत.
भारतीय गोल्ड लोन मार्केटमध्ये गेल्या दोन वर्षांत मोठी क्रांती झाली आहे. जुलै 2024 मध्ये हे मार्केट ₹1.24 लाख कोटींचे होते, जे जुलै 2026 पर्यंत ₹5.52 लाख कोटींवर पोहोचले आहे. आता वैयक्तिक कर्जांच्या एकूण मार्केटमध्ये गोल्ड लोनचा हिस्सा 2.2 टक्क्यांवरून थेट 7.7 टक्क्यांवर आला आहे.
बँकांचा कल का बदलला?
बँका सध्या क्रेडिट कार्ड आणि पर्सनल लोनसारख्या असुरक्षित कर्जांच्या बाबतीत सावध झाल्या आहेत. त्यात वाढते डिफॉल्ट आणि कडक नियमावली यामुळे बँकांना 'गोल्ड लोन' हा एक सुरक्षित पर्याय वाटत आहे. सोने गहाण असल्याने वसुली करणे सोपे जाते, त्यामुळे बँकांचा ओढा या सुरक्षित क्षेत्राकडे वाढला आहे.
नियामक नियम आणि सोन्याच्या किमतींचा प्रभाव
या वाढीमागे दोन प्रमुख कारणे आहेत. पहिले, RBI ने ₹2.5 लाखांपर्यंतच्या छोट्या कर्जांसाठी सोन्याच्या मूल्याच्या 85 टक्क्यांपर्यंत कर्ज देण्याची मुभा दिली आहे. दुसरे म्हणजे सोन्याच्या वाढत्या किमती. सध्या सोन्याचा दर ₹1.52 लाख प्रति 10 ग्रॅम असल्याने, ग्राहकांना त्यांच्या दागिन्यांवर अधिक कर्ज मिळणे सोपे झाले आहे. पंजाब नॅशनल बँकेसारख्या बड्या सरकारी बँका देखील आता या क्षेत्रात आक्रमकपणे उतरल्या आहेत.
भौगोलिक विस्तार आणि गुंतवणूकदारांसाठी धोके
दक्षिण भारतात या कर्जांचा वाटा 70 टक्के असला तरी, आता उत्तर आणि पूर्व भारतातही या कर्जांची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. मात्र, गुंतवणूकदारांनी एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे: जर सोन्याच्या किमतीत मोठी घसरण झाली, तर लोन-टू-व्हॅल्यू (LTV) रेशोवर परिणाम होऊ शकतो. तसेच, Muthoot Finance आणि Manappuram Finance सारख्या कंपन्यांना आता बँकांच्या आक्रमक स्पर्धात्मक धोरणांचा सामना करावा लागत आहे. त्यामुळे नजीकच्या काळात बँकांची मालमत्ता गुणवत्ता (Asset Quality) आणि प्रॉफिट मार्जिनवर लक्ष ठेवणे गरजेचे ठरेल.