Q1 FY27 मध्ये भारतीय क्रेडिट मार्केटमध्ये एक वेगळाच ट्रेंड दिसून येत आहे. मोठ्या गृहकर्ज आणि गोल्ड लोनमुळे पोर्टफोलिओचे मूल्य वाढत असले तरी, नवीन ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी बँका आता छोट्या 'कंझ्युमर ड्युरेबल' कर्जांवर भर देत आहेत.
भारतीय रिटेल क्रेडिट मार्केटमध्ये Q1 FY27 मध्ये एक रचनात्मक बदल (Structural Shift) पाहायला मिळत आहे. आता लेंडर्सच्या कार्यपद्धतीत मोठी विभागणी दिसून येत आहे.
पोर्टफोलिओमध्ये मोठ्या कर्जांचे वर्चस्व
बँका आणि NBFCs आता हाय-तिकीट लोनवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. होम लोनचा पोर्टफोलिओ ₹45.5 लाख कोटींवर पोहोचला आहे, ज्यामध्ये वार्षिक 10.5% वाढ झाली आहे. तसेच, गोल्ड लोनमध्ये 62.2% ची मोठी उसळी घेत हा आकडा ₹21.7 लाख कोटींवर गेला आहे. विशेष म्हणजे, या कर्जांची संख्या (Volume) कमी होत असली तरी, कर्जाची रक्कम (Value) मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. ₹75 लाखांपेक्षा जास्त कर्जे आता होम लोन ओरिजिनेशनच्या 41% हिस्सा व्यापत आहेत.
छोट्या कर्जांचा नवा मार्ग
नवीन ग्राहकांना जाळ्यात पकडण्यासाठी बँका आता 'कंझ्युमर ड्युरेबल' फायनान्सचा आधार घेत आहेत. नवीन क्रेडिट घेणाऱ्या ग्राहकांपैकी 45.5% ग्राहक याच श्रेणीतून येत आहेत. सरासरी ₹22,303 रुपयांच्या या लहान कर्जांमुळे बँका पहिल्यांदाच कर्ज घेणाऱ्या ग्राहकांपर्यंत पोहोचत आहेत. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, यातील 43.5% ओरिजिनेशन टॉप १०० शहरांच्या बाहेरून येत आहे, ज्यावरून ग्रामीण आणि निमशहरी भागात वाढती मागणी स्पष्ट होते.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
बँकिंग क्षेत्रातील वाढती स्पर्धा आणि डिपॉझिट वाढीचा मंद वेग हे गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेचे विषय आहेत. कर्ज वाढीच्या तुलनेत ठेवी (Deposits) कमी पडत असल्याने लिक्विडिटीवर दबाव आहे. याशिवाय, ₹5 लाख ते ₹35 लाखांपर्यंतची अफोर्डेबल हाऊसिंग कर्जे आणि ₹50,000 वरील कंझ्युमर ड्युरेबल कर्जांच्या थकबाकीचे (Delinquency) प्रमाण वाढले आहे. यामुळे भविष्यात नेट इंटरेस्ट मार्जिनवर (NIMs) ताण येण्याची दाट शक्यता आहे.