भारतातील क्रेडिट कार्ड खर्च सप्टेंबरमध्ये **५.९%** नी घसरून **₹२.०४ लाख कोटींवर** आला आहे. फेब्रुवारी २०२१ नंतरची ही पहिलीच घसरण असून, सणासुदीच्या खरेदीत झालेला बदल आणि छोट्या ट्रान्झॅक्शन्सचे वाढते प्रमाण हे याचे मुख्य कारण आहे.
फेब्रुवारी २०२१ नंतर प्रथमच भारतीय क्रेडिट कार्ड क्षेत्रात वार्षिक घसरण नोंदवण्यात आली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) आकडेवारीनुसार, सप्टेंबर महिन्यात एकूण खर्च ५.९% ने घसरून ₹२.०४ लाख कोटी झाला आहे. या घसरणीमागे सणासुदीच्या खरेदीचे वेळापत्रक बदलणे हे सर्वात मोठे कारण मानले जात आहे. गेल्या वर्षी सणासुदीच्या सेलची मोठी गर्दी सप्टेंबरमध्येच होती, मात्र यंदा हे सेल ऑक्टोबरमध्ये सरकल्याने त्याचा परिणाम आकड्यांवर दिसून येत आहे.\n\n### ट्रान्झॅक्शन पॅटर्नमध्ये बदल\n\nग्राहक आता क्रेडिट कार्डचा वापर करण्याच्या पद्धतीत बदल करत आहेत. जरी व्यवहारांची संख्या २३.२% नी वाढून ६१ कोटींवर गेली असली, तरी प्रति व्यवहार सरासरी खर्च २३.६% नी घसरून ₹३,३४३ झाला आहे. ग्राहक आता मोठ्या वस्तू खरेदी करण्याऐवजी दैनंदिन गरजांसाठी क्रेडिट कार्डचा वापर अधिक करत आहेत. याचे एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे क्रेडिट कार्डची UPI सोबत झालेली जोडणी. ऑनलाइन क्रेडिट कार्ड खर्च १२.५% नी घसरून ₹१.२६ लाख कोटी झाला आहे, तर त्याउलट पॉइंट-ऑफ-सेल (POS) व्यवहारांमध्ये ७.२% ची वाढ झाली आहे.\n\n### बँकांचे मार्केट शेअर\n\nखाजगी क्षेत्रातील बँकांनी आपले वर्चस्व कायम राखत मार्केट शेअर ७३.७८% पर्यंत नेला आहे. यामध्ये HDFC Bank ने बाजी मारत आपला खर्च वाटा १६५ बेसिस पॉइंट्स नी वाढवून ३१.९४% वर नेला आहे. मात्र, ICICI Bank, Axis Bank आणि SBI Cards यांच्या मार्केट शेअरमध्ये घट झाली आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचा वाटा ३४ बेसिस पॉइंट्स नी कमी झाला असून, त्या आता RuPay-लिंक्ड उत्पादनांद्वारे टियर-२ आणि टियर-३ शहरांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत.\n\nआगामी ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचे आकडे निर्णायक ठरणार आहेत. CareEdge Ratings च्या मते, सणासुदीच्या काळात खर्च पुन्हा ₹२.२८ लाख कोटी ते ₹२.३८ लाख कोटींच्या दरम्यान पोहोचू शकतो.