कर्ज देणाऱ्या बँका आता केवळ CIBIL सारख्या क्रेडिट स्कोरवर अवलंबून राहणे टाळत आहेत, कारण हे स्कोर भूतकाळातील आर्थिक वर्तनाचे प्रतिबिंब दाखवतात. तज्ज्ञ CIBIL स्कोरची तुलना 'मागील आरशाशी' करतात - ते तुम्ही कुठे होता हे दाखवतात, पण तुम्ही आर्थिकदृष्ट्या कुठे जात आहात हे नेहमीच सांगत नाहीत.
स्कोरच्या पलीकडे...
क्रेडिट स्कोर हा आता एकमेव घटक राहिलेला नाही. बँका अंतर्गत 'स्कोरकार्ड्स' वापरतात, ज्यात तुम्ही किती क्रेडिट वापरता, किती कालावधीपासून क्रेडिट वापरत आहात आणि तुमची उत्पन्न स्थिरता यासारख्या वेगवेगळ्या पैलूंना महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे, चांगला स्कोर असूनही, अर्जदाराची आर्थिक स्थिती धोकादायक वाटल्यास त्याला कर्ज नाकारले जाऊ शकते. भारतात क्रेडिट रिस्क मॉडेल्स आता अधिक प्रगत होत असून, ते मुख्य स्कोरच्या पलीकडेही पाहतात.
कॅश फ्लो आणि कर्जाचा बोजा महत्त्वाचा...
कर्जदाराची सध्याची आर्थिक व्यवहार क्षमता आता सर्वात महत्त्वाची ठरत आहे, केवळ भूतकाळातील क्रेडिट वापरापेक्षा. बँका उत्पन्नाची स्थिरता, मासिक कर्जाचे हप्ते (EMIs), अपेक्षित कॅश फ्लो आणि एकूण परतफेड क्षमता तपासत आहेत. जरी एखाद्याचे क्रेडिट स्कोर चांगले असले तरी, जर त्यांची आर्थिक परिस्थिती ताणलेली दिसत असेल, तर कर्ज नाकारले जाऊ शकते. 'थिन फाईल्स' (Thin Files) असलेल्या लोकांसाठी, ज्यांचा क्रेडिट इतिहास मर्यादित आहे, त्यांच्यासाठी ही एक आव्हान कायम आहे, ज्यामुळे त्यांच्या खऱ्या आर्थिक सवयींचे मूल्यांकन करणे कठीण होते.
संपूर्ण आर्थिक चित्रावर लक्ष...
बँका आता केवळ क्रेडिट स्कोरवर अवलंबून न राहता, बँकिंग डेटा, GST रेकॉर्ड आणि व्यवहारांचे तपशील यांसारख्या विस्तृत डेटा स्रोतांचा वापर करत आहेत, जेणेकरून कर्जदारांच्या प्रत्यक्ष आर्थिक सवयी समजू शकतील. तुमचा क्रेडिट इतिहास किती जुना आणि वैविध्यपूर्ण आहे हे देखील महत्त्वाचे आहे - अल्प आणि मर्यादित कार्यापेक्षा सातत्यपूर्ण, दीर्घकालीन वापर अधिक आर्थिक ताकद दर्शवतो. अंतिम निर्णय हा तुमच्या सध्याच्या कर्जाच्या पातळीवर, विशेषतः 'डेट-टू-इन्कम' (Debt-to-Income) रेशोवर अवलंबून असतो, जो नवीन कर्जासाठी तुमची क्षमता दर्शवतो.
