भारतीय बँकिंगमध्ये दुफळी: सरकारी बँकांना तुफानी तेजी, खाजगी बँकांवर दबाव

शेअर बाजारात बँकिंग क्षेत्राची विभागणी: सरकारी बँका आघाडीवर, खाजगी बँकांसमोर आव्हाने

सोमवारी, ६ एप्रिल २०२६ रोजी भारतीय शेअर बाजारात बँकिंग कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी उलथापालथ दिसून आली. आर्थिक वर्ष 2026 च्या चौथ्या तिमाहीचे (Q4FY26) निकाल आणि व्यवसायाची माहिती जाहीर झाल्यानंतर सरकारी बँका (PSU Banks) गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यात यशस्वी ठरल्या, तर खाजगी बँकांना (Private Banks) काही अडचणींचा सामना करावा लागला.

सरकारी बँकांना जोरदार तेजी

या दिवशी निफ्टी PSU बँक इंडेक्समध्ये १.५% ची मजबूत वाढ नोंदवली गेली. यात बँक ऑफ बडोदा (Bank of Baroda) आणि बँक ऑफ महाराष्ट्र (Bank of Maharashtra) यांसारख्या बँकांनी चांगली कामगिरी केली. बँक ऑफ बडोदाचे शेअर्स ४.४% तर बँक ऑफ महाराष्ट्रचे शेअर्स ४.६% वाढले. दोन्ही बँकांनी त्यांच्या एकूण व्यवसायात अनुक्रमे १४% आणि १८% पेक्षा जास्त वार्षिक वाढ (year-on-year growth) नोंदवली, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढला.

खाजगी बँकांवर पडझड

याउलट, निफ्टी प्रायव्हेट बँक इंडेक्स ०.२७% घसरला. इंडसइंड बँकेचे (IndusInd Bank) शेअर्स १% घसरले, कारण त्यांच्या नेट ॲडव्हान्सेसमध्ये (Net Advances) ८.७% ची घट होऊन ते ₹३,१५,१५४ कोटी झाले. आयडीएफसी फर्स्ट बँकेचे (IDFC First Bank) शेअर्स १.७% खाली आले, जरी त्यांनी २०% वार्षिक लोन ग्रोथ (Loan Growth) ₹२,९०,३६२ कोटी पर्यंत नोंदवली. बँकेने वर्षअखेरीस कर भरणा आणि पश्चिम आशियातील संकट यासारख्या कारणांचा उल्लेख केला, ज्यामुळे त्यांचा CASA रेशो (CASA Ratio) ५१.६% वरून घसरून ४९.८% झाला.

HDFC बँकेचे शेअर्स ०.७% नी घसरले, असे असूनही बँकेने १०.२% ॲडव्हान्सेस आणि १४.४% ठेवींमध्ये वाढ नोंदवली. मात्र, ब्रोकरेज हाऊस मोतीलाल ओसवाल (Motilal Oswal) यांनी HDFC बँकेला 'Buy' रेटिंग दिली आहे, कारण त्यांच्या ठेवींच्या वाढीने अपेक्षा ओलांडल्या आहेत आणि क्रेडिट-टू-डिपॉझिट रेशो (LDR) ९९.५% वरून सुधारून ९५.३% झाला आहे.

खाजगी बँकांमध्ये, RBL बँक आणि ॲक्सिस बँक (Axis Bank) यांनी मात्र चांगली कामगिरी केली. RBL बँकेचे शेअर्स ३.४% वाढले, कारण त्यांचे ग्रॉस ॲडव्हान्सेस २२% आणि एकूण ठेवी २५% वाढल्या. ॲक्सिस बँकेचे शेअर्स १.२% वाढले, कारण त्यांचे ग्रॉस ॲडव्हान्सेस १८.४% नी वाढले.

फंडिंग कॉस्ट आणि मार्जिनवरील दबाव

बँकिंग क्षेत्रात क्रेडिट ग्रोथ (Credit Growth) ठेवींच्या वाढीपेक्षा जास्त वेगाने होत आहे. यामुळे निधीसाठी स्पर्धा वाढली आहे आणि बँकांच्या नेट इंटरेस्ट मार्जिनवर (NIMs) दबाव येत आहे. संपूर्ण बँकिंग प्रणालीत क्रेडिट ग्रोथ सुमारे १३.५% होती, तर ठेवींची वाढ ११% च्या आसपास होती.

सरकारी बँका, ज्यांचे P/E मल्टिपल्स (P/E Multiples) कमी आहेत (बँक ऑफ बडोदा सुमारे ६.७५, बँक ऑफ महाराष्ट्र सुमारे ७.५७), त्यांना स्थिर वाढ आणि कमी फंडिंग कॉस्टमुळे फायदा होत आहे. याउलट, आयडीएफसी फर्स्ट बँकेचे P/E ३२.९० आहे, तर इंडसइंड बँकेचे P/E -२९.८५ (नकारात्मक) आहे, जे नफ्यावर झालेल्या मोठ्या परिणामाचे संकेत देते.

भविष्यातील दृष्टीकोन

विश्लेषकांच्या मते, भारतीय बँकिंग क्षेत्रात FY27 मध्येही १३.५% च्या आसपास क्रेडिट ग्रोथ अपेक्षित आहे. जरी मार्जिनवरील दबाव कायम राहण्याची शक्यता असली तरी, HDFC बँक सारख्या मोठ्या खाजगी बँकांचे मार्जिन स्थिर राहू शकते. मात्र, ठेवींची सुरक्षितता आणि मालमत्ता गुणवत्ता (Asset Quality) यावर लक्ष ठेवावे लागेल.