Whalesbook
ऍसेट क्वालिटीत सुधारणा
भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) अहवालानुसार, शेड्यूल कमर्शियल बँक्सची ऍसेट क्वालिटी (Asset Quality) चांगली सुधारली आहे. डिसेंबर 2025 पर्यंत ग्रॉस एनपीए (Gross NPA) चे प्रमाण 2.5% वरून घसरून 2.0% झाले आहे. रिटेल (Retail) कर्जांमध्ये हे प्रमाण 1.0%, सेवा क्षेत्रासाठी 1.7%, उद्योग क्षेत्रासाठी 1.8% आणि कृषी क्षेत्रासाठी 5.7% पर्यंत खाली आले आहे. यामुळे संपूर्ण बँकिंग सिस्टीममध्ये कर्जाची वसुली चांगली होत असल्याचे दिसून येते.
क्रेडिट ग्रोथचा जोर
बँकिंग क्षेत्रातील क्रेडिट ग्रोथ (Credit Growth) वेगाने वाढली आहे. मार्च 2026 पर्यंत, वार्षिक क्रेडिट ग्रोथ 11.0% वरून वाढून 13.8% पर्यंत पोहोचली आहे. परदेशी बँकांनी यात 14.7% ची वाढ नोंदवली आहे, तर सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांकडे (Public Sector Banks) कर्जाचा मोठा वाटा आहे. खाजगी बँकांनीही (Private Banks) वेगाने वाढ दर्शवली आहे. Q4FY26 मध्ये नॉन-फूड क्रेडिट (Non-Food Credit) 13.5% नी वाढले, जे अर्थव्यवस्थेतील मजबूत मागणी दर्शवते.
RBI: प्रणालीगत धोके नाहीत, पण काही क्षेत्रांवर परिणाम
RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा (Sanjay Malhotra) यांनी स्पष्ट केले आहे की, जागतिक स्तरावरील संघर्ष आणि पुरवठा साखळीतील व्यत्यय (Supply Chain Disruptions) असूनही, बँकिंग सिस्टीमच्या नफ्यावर किंवा आर्थिक आरोग्यावर कोणतेही मोठे संकट नाही. काही विशिष्ट क्षेत्रांवर स्थानिक परिणाम होऊ शकतात, पण एकूण प्रणाली मजबूत असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. कर्जाची वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी, बँकांनी त्यांचे इन्व्हेस्टमेंट पोर्टफोलिओ (Investment Portfolio) कमी केले आहेत, विशेषतः एसएलआर सिक्युरिटीजमधील (SLR Securities) गुंतवणूक कमी करून अधिक निधी कर्जासाठी वळवला आहे.
वेगवान कर्जवाढ आणि लेव्हरेजवर चिंता
या वेगवान कर्जवाढीमुळे, विशेषतः परदेशी आणि खाजगी बँकांकडून, अर्थव्यवस्थेच्या क्षमतेपेक्षा जास्त कर्ज वाटप होण्याची शक्यता आहे. यामुळे भविष्यात एनपीए वाढू शकतात, जर आर्थिक परिस्थिती बिघडली तर. कॉर्पोरेट आणि घरगुती लेव्हरेज (Leverage) हे चिंतेचे कारण आहे. आरबीआयने मान्य केले आहे की काही 'पॉकेट्स आणि सेक्टर्स' पुरवठा साखळीतील व्यत्ययांमुळे प्रभावित होऊ शकतात. एसएलआर सिक्युरिटीजमधील सततची घट, जरी ती कर्ज मागणी पूर्ण करत असली तरी, बँकांच्या तरल मालमत्तेचा (Liquid Assets) बफर कमी करते, ज्यामुळे बाजारातील तरलता (Market Liquidity) कमी झाल्यास त्यांना धोका निर्माण होऊ शकतो.
सावधपणे आशावादी दृष्टिकोन
एकूणच, भारतीय बँकिंग क्षेत्राकडे बघण्याचा दृष्टिकोन सावधपणे आशावादी आहे. देशांतर्गत आर्थिक घडामोडींमुळे क्रेडिट ग्रोथ सुरू राहण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, जागतिक आर्थिक अस्थिरता आणि देशांतर्गत महागाईचा भविष्यातील एनपीए आणि नफ्यावर होणारा परिणाम यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.