ट्रेडिंगमध्ये तुफानी तेजी: विनिवेशामुळे (Disinvestment) शेअर्सची कमाल!
IDBI बँकेचा शेअर 4 फेब्रुवारी 2026 रोजी ₹112.28 पर्यंत पोहोचला, ज्यात तब्बल 10% ची वाढ झाली. या दिवशी शेअरमध्ये नेहमीपेक्षा चौपट ट्रेडिंग व्हॉल्यूम्स (Trading Volumes) दिसून आले. हा व्यवहार त्यावेळी झाला जेव्हा BSE सेन्सेक्समध्ये 0.04% ची किरकोळ घसरण नोंदवली गेली. शेअर 5 जानेवारी 2026 रोजीच्या ₹118.45 च्या उच्चांकाच्या जवळ पोहोचला. बँकेच्या धोरणात्मक विनिवेश (Strategic Disinvestment) प्रक्रियेतील फायनल बिड (Financial Bid) सादर करण्याच्या अंतिम मुदतीमुळे (जी 5 फेब्रुवारी 2026 आहे) ही खरेदी वाढली आहे. DIPAM द्वारे व्यवस्थापित या प्रक्रियेत, भारत सरकार (30.48%) आणि LIC (30.24%) मिळून एकूण 60.7% हिस्सेदारी विकणार आहेत. यशस्वी खरेदीदाराचे नाव मार्च 2026 अखेरपर्यंत जाहीर होण्याची अपेक्षा आहे.
कामगिरीत सुधारणा, पण व्हॅल्युएशनवर (Valuation) प्रश्नचिन्ह!
IDBI बँकेने ऑपरेशनल (Operational) स्तरावर चांगली कामगिरी केली आहे. 2025 च्या अखेरीस बँकेचा एकूण व्यवसाय (Total Business) 12% ने वाढून ₹5.46 लाख कोटी झाला. बँकेच्या ॲसेट क्वालिटीमध्ये (Asset Quality)ही सुधारणा झाली असून, सप्टेंबर 2025 पर्यंत ग्रॉस नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स (GNPA) 2.2% पर्यंत खाली आले आहेत, तर नेट नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स (Net NPA) 0.5% आहेत, जे अनेक दशकांतील नीचांकी पातळी आहे. क्रेडिट कॉस्ट्स (Credit Costs) नियंत्रणात असून, जुन्या स्ट्रेस्ड ॲसेट्समधून (Stressed Assets) वसुलीचा फायदा बँकेला मिळाला आहे. ICRA ने देखील बँकेच्या मजबूत कॅपिटलायझेशन (Capitalisation) आणि लॉस-एब्सॉर्प्शन (Loss-absorption) क्षमतेवर सकारात्मक भाष्य केले आहे. मात्र, या सर्व सकारात्मक बाबी असूनही, IDBI बँकेचे व्हॅल्युएशन (Valuation) हा चिंतेचा विषय आहे. फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीला, बँकेचा प्राइस-टू-अर्निंग (P/E) रेशो 11.3x ते 13.1x च्या दरम्यान होता (जानेवारी 2026 मध्ये 11.80x किंवा 13.1x). जरी हा दर बँकिंग उद्योगाच्या सरासरी 14.21 पेक्षा कमी असला, तरी सार्वजनिक क्षेत्रातील इतर बँकांच्या तुलनेत हा प्रीमियम (Premium) मानला जात आहे. उदाहरणार्थ, स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) चा P/E रेशो 10-11 आहे, तर बँक ऑफ बडोदा (BoB) आणि पंजाब नॅशनल बँक (PNB) चे P/E रेशो 6-7 च्या आसपास आहेत. मोठ्या खाजगी बँका जसे की HDFC बँक (~19.21x), ICICI बँक (~18.28x), Axis बँक (~15.53x) आणि Kotak Mahindra बँक (~21.58x) यांच्या तुलनेत IDBI चे P/E कमी आहे. IDBI चा प्राइस-टू-बुक (P/B) रेशो सुमारे 1.86 आहे. जानेवारी 2026 च्या शेवटी बँकेचे मार्केट कॅप (Market Cap) सुमारे ₹1.05 ट्रिलियन होते, तर 2 फेब्रुवारी 2026 रोजी ते ₹109,976 कोटी होते. 4 फेब्रुवारी 2026 रोजी शेअरची किंमत ₹102.28 होती, जी सपोर्ट लेव्हलऐवजी रेझिस्टन्स लेव्हलच्या (Resistance Level) जवळ आहे. विक्री प्रक्रियेत कंट्रोल प्रीमियम (Control Premium) मिळण्याची शक्यता असली तरी, युनिफॉर्म बिड (Unconditional Bid) आवश्यकता प्रक्रियेला गती देण्यासाठी आहे. Kotak Mahindra बँक, Emirates NBD, Fairfax India Holdings यांसारखे संभाव्य खरेदीदार असल्याच्या चर्चा आहेत.
क्षेत्रीय (Sectoral) घडामोडी आणि विनिवेश धोरण
भारतीय बँकिंग क्षेत्रात मजबूत वाढ दिसून येत आहे, जिथे डिसेंबर 2025 मध्ये क्रेडिट 14.5% ने वाढले. 2026 साठी क्रेडिट ग्रोथमध्ये (Credit Growth) पुनरुज्जीवन आणि मार्जिनवरील दबाव कमी होण्याची अपेक्षा आहे, तरीही लिक्विडिटी (Liquidity) एक आव्हान ठरू शकते. युनियन बजेट 2026-27 मध्ये ₹80,000 कोटीचा महत्त्वाकांक्षी विनिवेश (Disinvestment) लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे, जे मागील वर्षाच्या अंदाजित लक्ष्यापेक्षा जास्त आहे. या लक्ष्याची पूर्तता IDBI बँक आणि LIC सारख्या मोठ्या व्यवहारांवर अवलंबून आहे. दरम्यान, PSU बँकिंग क्षेत्रात नुकतीच घसरण झाली, जिथे Nifty PSU Bank इंडेक्समध्ये मजबूत रॅलीनंतर प्रॉफिट-बुकिंगमुळे (Profit-booking) अवघ्या दोन दिवसांत 8% ची घट झाली. बँकिंग क्षेत्रातील एकत्रीकरण (Consolidation) आणि मालकी संरचनेतील बदलांवर सुरू असलेल्या चर्चांमुळे बाजारातील भावनांवर परिणाम होत आहे. भूतकाळात, विनिवेशाच्या बातम्यांवर IDBI बँकेच्या शेअरमध्ये अस्थिरता दिसून आली आहे, जानेवारी 2025 मध्ये कर्मचाऱ्यांच्या विरोधामुळे शेअर 9% घसरला होता. सरकार सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपन्यांमधील आपला हिस्सा 51% च्या खाली आणण्याचा विचार करत आहे, जेणेकरून लिक्विडिटी वाढेल आणि व्यवस्थापनात व्यावसायिकता येईल. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) देखील प्रभावी प्रोव्हिजनिंग (Provisioning) आणि सिस्टीमिक रिस्क (Systemic Risk) कमी करण्यासाठी सुधारणा लागू करत आहे.
विश्लेषकांचे मत (Analyst Sentiment) आणि पुढील दिशा
अलीकडील ऑपरेशनल कामगिरी मजबूत असली तरी, विश्लेषकांचे मत विभागलेले दिसते. तांत्रिक निर्देशक (Technical Indicators) IDBI बँकेसाठी 'स्ट्राँग बाय' (Strong Buy) संकेत देत आहेत, जिथे अनेक मूव्हिंग ॲव्हरेज (Moving Averages) अपवर्ड मोमेंटम (Upward Momentum) दर्शवतात आणि RSI 62.86 खरेदी झोनमध्ये असल्याचे सूचित करते. तथापि, काही विश्लेषणांनुसार 30 जानेवारी 2026 पर्यंत, शेअर 'तांत्रिकदृष्ट्या न्यूट्रल' (Technically Neutral) आहे, ज्याचा मोमेंटम स्कोअर (Momentum Score) 49.4 आहे. MarketsMojo द्वारे 'होल्ड' (Hold) रेटिंग आणि अलीकडील डाउनग्रेड (Downgrade) सावधगिरीचा इशारा देतात, ज्यामुळे डिलिव्हरी व्हॉल्यूम्स (Delivery Volumes) आणि क्षेत्रातील घडामोडींवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे. PSU बँकांमधील हिस्सा कमी करण्याचे आणि किमान सार्वजनिक शेअरहोल्डिंग (Minimum Public Shareholding) पूर्ण करण्याचे सरकारचे प्रयत्न, तसेच मोठ्या विनिवेश अजेंड्यामुळे धोरणात्मक विक्रीवर लक्ष केंद्रित राहण्याची शक्यता आहे. IDBI बँकेच्या विक्रीची यशस्विता भारताच्या बँकिंग सुधारणा आणि विनिवेश धोरणासाठी एक मोठी चाचणी ठरेल.