भू-राजकीय तणावामुळे जागतिक बाजारात उलथापालथ
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराण आणि इस्रायलमधील संघर्षावरून अधिक कठोर भूमिका घेतल्याने जागतिक बाजारात मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. पुढील दोन ते तीन आठवड्यात अधिक लष्करी कारवाईची शक्यता वर्तवल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले आहे. यामुळे, वॉल स्ट्रीट फ्युचर्समध्ये मोठी घसरण झाली, तर कमोडिटी बाजारातही लक्षणीय घट दिसून आली. COMEX सोन्याचे भाव 2.21% घसरून $4,677 प्रति औंसवर पोहोचले, तर चांदी 4.22% घसरून $72.87 प्रति औंसवर आली. या घसरणीमागे अमेरिकन डॉलरची मजबूत मागणी हे एक कारण आहे, कारण डॉलर आणि सोने सहसा विरुद्ध दिशेने फिरतात. यूएस डॉलर इंडेक्स (DXY) मध्ये वाढ दिसून आली, जी सुरक्षित गुंतवणुकीकडे (safe haven) कल दर्शवते.
भारताचे डिजिटल पेमेंट युपीआयचा नवा विक्रम
जागतिक बाजारात धातूंच्या किमती घसरल्या असताना, भारतात डिजिटल पेमेंट क्षेत्राने मोठी झेप घेतली आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) नुसार, मार्च 2026 मध्ये युनिफाईड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) द्वारे तब्बल 22.64 अब्ज व्यवहार झाले, ज्यांचे मूल्य ₹29.53 लाख कोटी इतके आहे. हा UPI सुरू झाल्यापासूनचा सर्वाधिक मासिक व्यवहार संख्या आणि मूल्य असलेला महिना ठरला आहे. फेब्रुवारीमध्ये थोडी घट झाल्यानंतर मार्चमध्ये पुन्हा एकदा जोरदार पुनरागमन दिसून आले आहे.
भारतीय बँका स्थिर, सोन्याच्या आयातीवर नवे नियम
भारतातील बँकिंग क्षेत्रानेही मजबूत कामगिरी केली आहे. मार्च तिमाहीत मध्यम आकाराच्या बँकांनी कर्ज आणि ठेवींमध्ये दुहेरी अंकी वाढ नोंदवली आहे. विश्लेषकांच्या मते, भारतीय बँका FY26 पर्यंत स्थिर क्रेडिट मेट्रिक्स राखू शकतील. या आर्थिक ताकदीसोबतच, भारताच्या महासंचालनालय परराष्ट्र व्यापार (DGFT) ने आसियान देशांकडून सोन्याच्या दागिन्यांच्या आयातीसाठी नियम अधिक कडक केले आहेत. या वस्तूंना पूर्वी मुक्त आयातीच्या यादीतून वगळून आता परवान्याची आवश्यकता भासणार आहे. व्यापार करारांतर्गत कमी आयात शुल्क मिळवण्यासाठी इतर देशांमधून सोने आयात होण्यास आळा घालण्याचा याचा उद्देश आहे. जागतिक स्तरावर सोन्याचे भाव घसरले असतानाही, आयातीवर हा नियंत्रणकारी उपाय करण्यात आला आहे.
भारताची ताकद असूनही धोके कायम
भारताच्या देशांतर्गत आर्थिक ताकदीनंतरही, काही धोके कायम आहेत. मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय तणावामुळे बाजारात सतत चढ-उतार दिसून येतील, ज्यामुळे अमेरिकन डॉलरसारख्या सुरक्षित मालमत्तांची मागणी वाढू शकते. भारतातील डिजिटल पेमेंट प्रणाली वाढत असली तरी, स्टार्टअप्सना निधी मिळण्यात मोठी आव्हाने आहेत. मार्च 2026 च्या डेटानुसार, स्टार्टअप फंडिंगमध्ये वर्ष-दर-वर्ष 56% घट झाली आहे. या असमान वाढीमुळे असे दिसून येते की, मोठ्या निधी उभारणीसाठी कंपन्या अजूनही बंगळूरु, मुंबई आणि NCR सारख्या प्रमुख शहरांवर अवलंबून आहेत. सोन्याच्या आयातीवरील निर्बंधांमुळे व्यापार प्रवाहांवर परिणाम होऊ शकतो, विशेषतः जागतिक किमती घसरत असताना.
पुढील वाटचाल
जागतिक भू-राजकीय घटना, अमेरिकेच्या पतधोरणाबद्दलच्या अपेक्षा आणि कमोडिटीचा पुरवठा हे जागतिक बाजाराची दिशा ठरवतील. यूएस डॉलरची ताकद हे Q2 2026 मध्ये चलन आणि कमोडिटी बाजारासाठी एक महत्त्वाचा घटक राहील. भारताचा आर्थिक मार्ग, विशेषतः डिजिटल स्वीकारार्हता आणि स्थिर बँकिंग क्षेत्राद्वारे, वाढीच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे दिसते. तथापि, व्यापक जागतिक आर्थिक परिस्थिती आणि सोन्याच्या आयात नियमांसारख्या धोरणात्मक बदलांवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.