भारतातील परदेशी बँकांनी नुकत्याच झालेल्या रेपो रेटमधील **1.25%** कपातीचा फायदा ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यात भारतीय सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील बँकांपेक्षा अधिक वेगाने काम केले आहे. यामुळे कर्जदारांवरील व्याजाचा बोजा आणि ठेवीदारांना मिळणारे व्याज यावर थेट परिणाम झाला आहे.
Detailed Coverage
व्याजदरात परदेशी बँकांचा जलद प्रतिसाद
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) फेब्रुवारी 2025 पासून सुरू केलेल्या व्याजदर कपातीच्या चक्रात, भारतातील परदेशी बँकांनी आपल्या कर्ज आणि ठेव दरांमध्ये सर्वांत वेगाने बदल केले आहेत. आरबीआयच्या बुलेटिननुसार, या बँकांनी सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील बँकांच्या तुलनेत अधिक तत्परता दाखवली आहे.
कर्जदारांना मोठा दिलासा
जेव्हा आरबीआय रेपो रेट कमी करते, तेव्हा त्याचा उद्देश संपूर्ण अर्थव्यवस्थेतील कर्जाचा खर्च कमी करणे हा असतो. फेब्रुवारी 2025 ते मे 2026 या कालावधीतील आकडेवारीनुसार, परदेशी बँकांनी नवीन रुपया कर्जावरील भारित सरासरी कर्ज दरात (Weighted Average Lending Rate - WALR) 1.24% ची कपात केली. याउलट, खाजगी बँकांनी 1.08% आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांनी केवळ 0.66% कपात केली.
जुनी कर्जे आणि थकीत कर्जांवरही हाच कल दिसून आला. परदेशी बँकांनी या कर्जांवरील दर 1.20% ने कमी केले, तर खाजगी बँकांनी 0.98% आणि सार्वजनिक बँकांनी 0.81% ने कपात केली. याचा अर्थ, परदेशी बँकांशी जोडलेल्या कर्जदारांना त्यांच्या मासिक हप्त्यांमध्ये लवकर दिलासा मिळाला आहे.
ठेवीदारांसाठी काय?
या बदलांचा फटका ठेवीदारांनाही बसला आहे. परदेशी बँकांनी नवीन मुदत ठेवींवरील (Term Deposit Rates) भारित सरासरी व्याजदर 0.91% ने कमी केले. खाजगी आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांनी अनुक्रमे 0.74% आणि 0.73% ने कपात केली.
वेळेतील फरकाची कारणे
परदेशी बँकांचे फंडिंग स्ट्रक्चर (Funding Structure) आणि त्यांची कार्यप्रणाली भारतीय बँकांपेक्षा वेगळी असते. त्यांची लिक्विडिटी मॅनेजमेंट स्ट्रॅटेजी (Liquidity Management Strategy) अधिक लवचिक असल्याने, ते आरबीआयच्या धोरणांना अधिक वेगाने प्रतिसाद देऊ शकतात. याउलट, सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका मोठ्या प्रमाणात किरकोळ ठेवीदारांवर अवलंबून असतात, त्यामुळे त्यांना दर कमी करताना नफ्यावर परिणाम होण्याची चिंता असते.
आरबीआयने 2025 पासून एकूण 1.25% रेपो रेट कपात केली आहे. गुंतवणूकदारांनी आणि ग्राहकांनी भविष्यात या दरातील तफावत कशी राहते याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे ठरेल.