तुमची फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) मॅच्युअर झाल्यानंतरही जर तुम्ही त्याकडे दुर्लक्ष केले, तर त्यावर मिळणारा व्याजदर थेट बचत खात्याच्या (Savings Account) दरापर्यंत खाली येऊ शकतो. RBI च्या नियमांनुसार, १० वर्षांपेक्षा जास्त काळ पडून राहिलेली रक्कम 'DEA Fund' मध्ये वर्ग केली जाते, त्यामुळे वेळीच सावध होणे गरजेचे आहे.
अनेक गुंतवणूकदार फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) करताना 'एकदा गुंतवले की झाले' असा विचार करतात. मात्र, मुदत संपल्यानंतरही पैसे खात्यात पडून राहणे तुमच्या खिशाला महागात पडू शकते. FD मॅच्युअर झाल्यावर जुना करार संपतो आणि बँकेचे नियम बदलतात, हे गुंतवणूकदारांच्या लक्षात येत नाही.
व्याजाचे होते मोठे नुकसान
भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) नियमांनुसार, एकदा का FD ची मुदत संपली आणि तुम्ही ती रिन्यू (Renew) केली नाही किंवा रक्कम काढली नाही, तर ती रक्कम 'ओव्हरड्यू' (Overdue) मानली जाते. अशा परिस्थितीत, बँकेला पूर्वीचा हाय इंटरेस्ट रेट देण्याचे बंधन नसते. अनेकदा बँक तुम्हाला मूळ व्याजापेक्षा अत्यंत कमी, म्हणजेच सेव्हिंग्ज अकाउंटवर मिळणारा व्याजदर देते. यामुळे तुमच्या पैशांची वाढ थांबते आणि महागाईच्या काळात तुमचा एकूण परतावा घटतो.
'DEA Fund' चा धोका
जर तुम्ही दोन वर्षांपर्यंत खात्यात कोणतीही हालचाल केली नाही, तर बँक तुमचे खाते 'इनऑपरेटिव्ह' (Inoperative) घोषित करू शकते. यामुळे तुम्हाला डिजिटल बँकिंग वापरण्यास अडचणी येतात. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, जर तुमची रक्कम १० वर्षांपेक्षा जास्त काळ न काढता किंवा न नूतनीकरण करता पडून राहिली, तर नियमानुसार बँकांना ही रक्कम RBI च्या 'डिपॉझिटर एज्युकेशन अँड अवेअरनेस' (DEA) फंडमध्ये जमा करावी लागते. जरी हे पैसे बुडत नसले, तरी ते परत मिळवण्याची प्रक्रिया अत्यंत गुंतागुंतीची आणि वेळखाऊ असते.
गुंतवणुकीचे व्यवस्थापन कसे करावे?
ही नामुष्की टाळण्यासाठी FD काढतानाच 'ऑटो-रिन्यूअल' (Auto-renewal) किंवा 'ऑटो-पेआउट' (Auto-payout) पर्यायाची निवड करा. तुम्ही दिलेले हे निर्देश काळाप्रमाणे बदलले आहेत का, याची वेळोवेळी खात्री करा. तुमच्या बँकेकडे तुमचा अपडेटेड मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी असल्याची खात्री करा, जेणेकरून मुदत संपण्यापूर्वी तुम्हाला बँकेकडून अलर्ट मिळेल. तुमचे पैसे निष्क्रिय ठेवण्यापेक्षा योग्य वेळी पुन्हा गुंतवणे, हाच संपत्ती वाढवण्याचा उत्तम मार्ग आहे.