घराचे भाडे वेळेवर भरणाऱ्यांना आता क्रेडिट स्कोअरचा फायदा मिळवून देण्यासाठी फिनटेक स्टार्टअप्स प्रयत्न करत आहेत. मात्र, RBI च्या कडक नियमांमुळे आणि बँकांच्या भूमिकेमुळे या मॉडेलसमोर मोठी आव्हाने उभी राहिली आहेत.
तरुण व्यावसायिक आणि पहिल्यांदाच कर्ज घेणाऱ्यांसाठी 'क्रेडिट हिस्ट्री' नसणे ही एक मोठी समस्या आहे. अनेक लोक दरमहा भाडे, वीज बिल आणि इतर खर्च नियमित भरतात, पण ही माहिती बँकिंग सिस्टिममध्ये नसल्याने त्यांना कर्ज मिळणे कठीण जाते. हीच दरी भरून काढण्यासाठी RentenPe सारख्या फिनटेक प्लॅटफॉर्म्सनी 'रेंट स्कोअर' (Rent Score) ही संकल्पना मांडली आहे.\n\n### RBI चे निर्बंध आणि आव्हाने\n\nहे मॉडेल कागदावर चांगले दिसत असले तरी, 2025 मध्ये Reserve Bank of India (RBI) ने पेमेंट ॲग्रिगेटर्ससाठी कडक मार्गदर्शक तत्त्वे लागू केली आहेत. यामुळे क्रेडिट कार्डद्वारे भाडे भरण्यावर मोठ्या मर्यादा आल्या आहेत. अनसेक्युर्ड लेडिंगचा (Unsecured Lending) धोका कमी करण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने घेतलेल्या या निर्णयामुळे अनेक स्टार्टअप्सना आपला व्यवसाय आकुंचन करावा लागत आहे.\n\n### बँकांचा कल काय?\n\nकेवळ तंत्रज्ञान विकसित करून चालणार नाही, तर त्या स्कोअरवर विश्वास ठेवणे हे महत्त्वाचे आहे. सध्या CIBIL, Experian आणि CRIF सारख्या अधिकृत क्रेडिट ब्युरोजवर बँकांचा पूर्ण भरवसा आहे. शिवाय, RBI ने क्रेडिट माहिती अपडेट करण्याचा कालावधी दर 15 दिवसांनी करण्याचा आणि जुलै 2026 पर्यंत तो साप्ताहिक करण्याचा मानस व्यक्त केला आहे. ही अधिकृत सिस्टिम अधिक मजबूत होत असल्याने, त्रयस्थ (Third-party) स्कोअरिंग मॉडेल्सना बँका किती स्वीकारतील, याबाबत साशंकता कायम आहे.