भारतीय फिनटेक कंपन्या आता केवळ ट्रान्झॅक्शन व्हॉल्युमवर लक्ष न देता, सेटलमेंटच्या वेगावर (Settlement Speed) भर देत आहेत. यामुळे मर्चंट्सना आपला कॅश फ्लो अधिक चांगल्या प्रकारे मॅनेज करता येणार आहे.
भारतीय फिनटेक उद्योगाची चर्चा आता केवळ डिजिटल व्यवहारांच्या आकडेवारीपुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर आता ती 'सेटलमेंट स्पीड'वर केंद्रित झाली आहे. नुकत्याच पार पडलेल्या 'Global Fintech Fest' मध्ये तज्ज्ञांनी यावर प्रकाश टाकला. मर्चंट्ससाठी पेमेंट क्लिअर झाल्यापासून ते पैसे बँक खात्यात जमा होईपर्यंतचा जो वेळ लागतो, तो त्यांच्या व्यवसायातील खेळत्या भांडवलावर (Working Capital) मोठा ताण निर्माण करतो. ही समस्या सोडवण्यासाठी आता कंपन्या आपल्या पायाभूत सुविधांमध्ये (Infrastructure) बदल करत आहेत.
कार्यक्षमतेकडे कल
पारंपारिक सेटलमेंट सायकलमुळे मर्चंट्सना अनेकदा आर्थिक तणावाचा सामना करावा लागतो. पगार वाटप किंवा विक्रेत्यांना पैसे देणे यांसारख्या दैनंदिन कामांसाठी त्यांना लिक्विडिटीची गरज असते. आता अनेक कंपन्या एकात्मिक तांत्रिक प्रणाली (Integrated Technical Stacks) वापरून हे अडथळे दूर करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. व्यवहारांची संख्या वाढवण्यापेक्षा, मर्चंट्सना त्यांच्या आर्थिक नियोजनासाठी अधिक स्पष्टता देणे, हे आता फिनटेक प्लॅटफॉर्म्सचे मुख्य उद्दिष्ट बनले आहे.
एआय (AI) आणि जागतिक विस्तार
सध्याच्या घडीला एआयचा वापर केवळ दिखाव्यासाठी नसून, बॅक-ऑफिस ऑटोमेशनसाठी केला जात आहे. अकाउंटिंग, टॅक्स कंप्लायन्स आणि ट्रेझरी मॅनेजमेंट यांसारख्या क्लिष्ट कामांमध्ये एआयचा वापर करून वेळ आणि संसाधने वाचवण्यावर भर दिला जात आहे. दुसरीकडे, UPI आता दक्षिण-पूर्व आशिया आणि मध्यपूर्वेतील देशांमध्ये विस्तारत आहे. हे जागतिक आव्हान पेलण्यासाठी केवळ पेमेंट गेटवे पुरेसे नसून, क्रॉस-बॉर्डर सेटलमेंट आणि बहु-चलन (Multi-currency) हाताळण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने, पेमेंट सेक्टरचे हे स्थित्यंतर दीर्घकालीन शाश्वततेसाठी महत्त्वाचे आहे. ज्या कंपन्या सेटलमेंट वेग वाढवताना क्रेडिट जोखीम (Credit Risk) आणि लिक्विडिटीचे व्यवस्थापन कशा प्रकारे करतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, प्री-फंडिंग मॉडेल्स आणि क्रॉस-बॉर्डर पेमेंट्सबाबत येणारे नवीन नियम या कंपन्यांच्या नफ्यावर थेट परिणाम करू शकतात.