Raise Financial Services चे CEO प्रवीण जाधव, ज्यांच्या कंपनीचे मूल्य **$1.2 बिलियन** आहे, त्यांना एका मोठ्या प्रायव्हेट बँकेने **800** CIBIL स्कोर असूनही होम लोन नाकारले. यामुळे उद्योजकांना येणाऱ्या अडचणी समोर आल्या आहेत.
उद्योजकांच्या आर्थिक मूल्यांकनाची नवी समस्या!
भारतातील स्टार्टअप इकोसिस्टममध्ये (Startup Ecosystem) नवनवीन चेहरे समोर येत असताना, त्यांच्या आर्थिक मूल्यांकनाबाबत बँकांमध्ये अजूनही जुन्याच पद्धती वापरल्या जात आहेत. नुकतेच, Raise Financial Services चे CEO प्रवीण जाधव, ज्यांच्या कंपनीचे मूल्य $1.2 बिलियन आहे, त्यांना एका नामांकित प्रायव्हेट बँकेने होम लोन देण्यास नकार दिला. विशेष म्हणजे, जाधव यांचा CIBIL स्कोर 800 च्या घरात असूनही आणि बँकेसोबत त्यांचे 25 वर्षांहून अधिक जुने संबंध असूनही, त्यांना हा अनुभव आला.
पारंपरिक बँकिंगचा अडथळा
या घटनेमुळे पुन्हा एकदा हे स्पष्ट झाले आहे की, अनेक भारतीय बँका अजूनही पारंपरिक निकषांवरच अवलंबून आहेत. बँकिंग सिस्टीममध्ये फिक्स्ड मंथली सॅलरी (Fixed Monthly Salary) असणाऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते. परंतु, स्टार्टअपचे संस्थापक आणि उद्योजकांचे उत्पन्न हे परफॉर्मेंस-लिंक्ड (Performance-linked) किंवा व्हेरिएबल (Variable) स्वरूपाचे असते. त्यामुळे, जरी त्यांच्याकडे भरपूर मालमत्ता असली आणि क्रेडिट स्कोर चांगला असला तरी, बँका त्यांना अधिक जोखमीचे ग्राहक मानतात.
भविष्यातील आव्हाने आणि संधी
भारतात उद्योजकतेचा (Entrepreneurship) जोर वाढत असताना, बँकिंग क्षेत्राला आपल्या क्रेडिट मूल्यांकन पद्धतींमध्ये (Credit Assessment Models) आधुनिक बदल करणे गरजेचे आहे. केवळ ठराविक उत्पन्न गटातील लोकांनाच कर्ज देण्याऐवजी, उद्योजकांच्या वास्तविक आर्थिक स्थितीचा आणि कंपनीच्या क्षमतेचा विचार करण्याची गरज आहे. यामुळे, स्टार्टअप्स आणि त्यांच्या संस्थापकांना पुढे जाण्यासाठी मदत होईल, तसेच बँकिंग क्षेत्रातही नवीन ग्राहक वर्ग जोडला जाईल. गुंतवणूकदार आता याकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत की, बँका किती लवकर अशा उद्योजकांसाठी लवचिक कर्ज धोरणे (Flexible Lending Policies) लागू करतात.